Sommaravslutningar – her ved Avdeling for samfunnsfag og historie (ASH)

Juni er tida for sommaravslutningar, med takk og avtakking og kanskje kake. Såleis også på Avdeling for samfunnsfag og historie der sommar/årsavslutninga vart gjennomført på zoom.

Dekanen og to professorar heldt gode talar og helsingar til tilsette – og kvarandre: Dekan Randi Bergem gjorde opp status for 2021 – og såg framover mot 2022. Tor-Johan Ekeland vert emeritus etter ca. 40 års teneste på Høgskulen i Volda og fekk helsingstale frå professorkollega Jan Inge Sørbø. Dei tre har på oppmoding frå rektor delt sine talar her på rektorbloggen:

HVO bedriftsfotball 2009 med Ekeland i skotet! I bakgrunnen frå venstre: Dag Magnus Eriksen (Scana), Alf Roger Djupvik og Johann Roppen. Foto: Patricia Monedero (student på Photo for media).

Første statsministerbesøk! På kor lenge?

Høgskulen i Volda får 20. juni 2021 besøk av statsminister Erna Solberg, og ho er særleg interessert i få vite meir om Sivert Aarflot-huset, det nye mediebygget.

Foto: Eirin Larsen/Statsministerens kontor

Men når fekk Høgskulen i Volda / Volda lærar(høg)skule / DH-skulen sist besøk av ein sittande statsminister? Etter det eg har klart å finne ut må vi tilbake til 1978: Odvar Nordli besøkte Volda lærarhøgskule tysdag 12. september. Lokalavisa Møre følgde besøket tett og lurte blant anna på kva Nordli hadde fått ut av møtet med studentar og tilsette på Volda lærarhøgskule, der Nordli var noko vag, men hadde fått med seg ønske og planar om nybygg ved lærarskulen.

Odvar Nordli var statsminister frå 1976-1981.

På Volda Samfunnshus same kvelden heldt Nordli ein tale som vekte nasjonal oppsikt. Bergens Tidende skreiv: «Alvorspreget Odvar Nordli: Vanskene tårner seg opp for oss». VG skreiv: «Beskjed om måtehold». Så landet rundt vart talen omtala som talen «på Volda». Ja ja. Det var heile 300 frammøtte som følgde talen til Nordli.

Men ein feil har kanskje Møre i 1978 har gjort når dei i overskrifta kalla besøket historisk og skreiv at Odvar Nordli var den første statsminister som besøkte Volda lærarskule.

For lærarskulen hadde også tidlegare fått besøk av ein statsminister, men vi må heilt tilbake til 1930! I 1930 var landets statsminister Johan Ludwig Mowinckel, borgarleg venstremann frå Bergen, og det kan virke som han starta valkampen i Volda søndag 22. juni 1930.

Mowinckel var på politisk reise i regionen og skulle eigentleg halde sin tale på Idrettsplassen ved Volda vidaregåande skule. Men Mowinckel vart forsinka og Idrettsplassen var alt lova vekk til Arbeidarpartiet sin stortingsrepresentant Nordanger, så Mowinckel måtte flytte til Volda lærarhøgskule. Der heldt han sin politiske tale frå verandaen i det som i dag heiter Henrik Kaarstad-huset. Den politiske temperaturen og interessa var svært høg i 1930, og Mowinckel hadde kanskje så mange som 1.200 tilhøyrar «frå Volda, Dalsfjord, Ørsta og Hjørundfjord.» Venstreavisa Sunnmørsposten som omtalte talen slik: «Og folk fylgde spent med i det stemningsfulle og klåre foredraget, som fekk sterk fagning.»

Møre refererte Mowinckels tale, 24. juni 1930.

Møre leverte tysdag 24. juni fyldige referat både frå Mowinckel og Nordanger sine talar under overskrifta: «Dei politiske foredragi sundag.» Av referatet går det fram at Mowinckel stort sett tala om nasjonale politiske spørsmål, men han sa også:

«Vinstre vil framleis ta seg av dei kulturelle spursmål. Lovi om 4 års lærarskule t. d. viser det. Talaren nemnde med honnør statsråd [Sigvald] Hasund og Anders Vassbotn for deira arbeid for denne lovi.»

Så besøket til Mowinckel var altså ikkje planlagt lagt til Volda lærarhøgskule – det var ein improvisasjon fordi Idrettsplassen var oppteken! Så om dette verkeleg var det første statsminsterbesøket på Volda lærarhøgskule så var det nokså tilfeldig – men Mowinckel var altså inne i Henrik Kaarstad-huset og då må vel dette reknast som eit besøk?

Elles er det interessant å sjå på desse tre statsministerbesøka ut i frå si tid:

  • 1930: Mowinckel samla truleg over 1.000 tilhøyrarar til ein klassisk politisk tale, utandørs. Lokalmedia dekte hendinga i stor detalj, men om det finst bilde av hendinga stod dei ikkje i avisene. Kanskje nokon i Volda har eit gammalt bilde frå møtet? Hadde Mowinckel tid til å snakke med folk? Det er usikkert. Talen var i fokus i avisa.
  • 1978: Odvar Nordli samla godt med folk – 300 i Volda samfunnshus. Fleire aviser følgde besøket, og det var vel fullt hus, og talen som Nordli heldt vart sitert landet rundt. Gamle voldingar hugsar framleis møtet med Nordli – både at han var interessert i å snakke med folk – og at han var ein framifrå forteljar!
  • 2021: Erna Solberg er også på politisk turne og vil besøke Høgskulen i Volda i tillegg til mange andre stader i regionen. Det er ikkje lagt opp til noko politisk møte denne gongen, så publikum er eigentleg dei journalistane som blir med på møtet, men Solberg har vore tydeleg på at ho ønsker å snakke med både tilsette og studentar. Men Solberg hadde naturlegvis også fått ta seg ein tur opp på Mowinckel-verandaen om ho hadde ønska det!
Framfor Mowinckel-verandaen? Glade nye masterstudentar på Avdeling for mediefag våren 2021. Frå venstre: Eirik Aarseth, Franziska Schminke, Andrea Schrøder Karlsen og Nini Bakke Kristiansen. Foto: Julie Wiken Krogstadmo, Høgskulen i Volda

Eit sluttpoeng for politikarar er naturlegvis at val er viktig – og det var valår både i 1930, 1979 (lokalval) – 2021. Eit litt artig frampeik for Erna Solberg kan vere at sjølv om Mowinckel (V) og Nordli (Ap) heldt fram som statsministerar etter vala i 1930 og 1979 så var det nok Høgre som gjorde det best både i 1930 og 1979!

Nesten-ministrane

I arbeidet med å røkje etter og nøste i historia har det kome fram også andre statsministernamn som har besøkt Høgskulen i Volda. Fremst i minnet var kanskje Einar Gerhardsen – men det var i 1985 – fleire tiår etter at han hadde slutta som statsminister.

Nærast var kanskje Per Borten som i 1967 deltok i Norges Bondelag sitt landsmøte i Volda. Landsmøtet vart arrangert på Volda ungdomsskule (Øyraskulen), men om Borten nytta høvet og stakk innom Volda lærarhøgskule har eg ikkje funne nokon kjelder som fortel noko om.

Orientering til Høgskulestyret, 10.6.2021

Eksamenstid er pizzatid – her frå kantina i Berte Kanutte-huset.

På kvart styremøte gjev rektor ei kort orientering om ting som har skjedd og skjer og som styret bør kjenne til. Desse orienteringane vert også lagt ut på rektorbloggen.

I tillegg til denne orienteringa er det mange andre kanalar til informasjon om aktuelle saker ved Høgskulen i Volda. Rektor skriv også eit nyhendebrev som vert send til alle tilsette, til media og andre interesserte. Nyhendebreva er tilgjengelege på nettsidene våre.

Hovudpunkta i orienteringa i dette møtet er:

  • Handtering av koronasituasjonen på HVO
  • Samarbeid med andre institusjonar
  • Lærarutdanning
  • Byggeprosjekta på og ved høgskulen

Korona:

Det er framleis slik at Volda kommune og Høgskulen i Volda har sluppe veldig billig unna pandemien. Vi har ikkje hatt utbrot på Høgskulen eller ukontrollert smitte i Volda. Men vi har naturlegvis hatt alle nedstengingar, alternative planar og arbeid heimanfrå for tilsette og studentar som alle andre har hatt.

Rekruttering og karriere i akademia?

Dei siste dagane har det kome tre viktige bidrag til politikkområdet rekruttering og karrierebygging for høgskular, universitet og andre forskingsinstitusjonar. To av bidraga kjem frå Universitets- og høgskulerådet (UHR) og ein frå Kunnskapsdepartementet (KD). Dei tre dokumenta har naturlegvis ulik status og tidshorisont – og overlappar også kvarandre til ein viss grad, men alle kan reknast som oppfølging av Underdal-utvalet sin rapport frå mai 2018: Stillingsstruktur ved universiteter og høyskoler.

Dette er dei tre dokumenta:

  • UHR: En helhetlig stillingsstruktur i akademia – rapport fra Stillingsstrukturutvalget
  • KD: Strategi for forskerrekruttering og karriereutvikling
  • UHR: Rettleiar for vurdering i akademiske karriereløp

Dokumenta er delvis overlappande, men det kan vere lettare å sjå samanhengen mellom dei i ei slags logisk rekkefølgje

UHR: En helhetlig stillingsstruktur i akademia – rapport fra Stillingsstrukturutvalget

Høyringsfristen er 23. august.

Det er særleg to framlegg som eg trur mange på Høgskulen i Volda har klare meiningar om:

Det første er ph.d. eller tilsvarande «normalt» skal vere krav for tilsetting på høgskular og universitet. Rett nok står det også i rapporten at for somme stillingstypar vil det vere unntak for ph.d.-grad: «herunder for undervisere og praksisveiledere i profesjonsfagene». Kva som ligg i profesjonsfag er ikkje så godt å seie.

Denne merknaden bør ikkje bli borte i den vidare behandlinga av framlegga. Skal ein ha praksisnære profesjonsutdanningar så er ein avhengig av å rekruttere tilsette med erfaring frå praksisfeltet, yrkeslivet. Og vi er ikkje der i Noreg i dag at det er overflod av tilsette med ph.d. i skulen, i sosialtenesta eller i medieredaksjonar.

Eit ferskt døme frå Nord Universitet understrekar dette dilemmaet.

For Høgskulen i Volda ville eit krav om ph.d.som inngangsstilling frå i morgon av truleg føre til at vi måtte stenge butikken. Over 25 år har vi auka andelen førstekompetente frå ca. 25 prosent til over 50 prosent av alle faglege årsverk, men vi har eit stykke igjen før vi når opp til kompetansenivået som universiteta hadde for 25 år sidan.  Forskingsmidlar, doktorgradsutdanning og flyttestraumar går i retning av dei største byane i landet og slike absolutte kompetansekrav vil skunde på ei slik utvikling. Som utvalet truleg har forstått vil kravet om ph.d. også kunne gjere det vanskelegare å oppfylle ambisjonane om betra arbeidslivsrelevans. Så eg kan vere samd i at det er eit mål å arbeide mot at fleire bør ha eller få ph.d., og det er også derfor Høgskulen i Volda har ein fellesgrad, ph.d. I Helse- og sosialfag i samarbeid med Høgskolen i Molde og arbeider for å få på plass ein eigen ph.d.

Tilstandsrapporten for høgare utdanning 2021: NM i akademia?

DIKU: Tilstandsrapporten for høgare utdanning 2021

Det er kanskje ikkje vårens vakraste eventyr eller den aller mest spenstige tittelen: Tilstandsrapport for høyere utdanning 2021. Her er det 132 sider med telling av det aller meste i høgare utdanning – og med meir detaljerte tabellar på nettsider kopla til rapporten.

DIKU: Krevende veg mot livslang læring (Tilstandsrapporten for 2020)

Regjeringa: Rekordmange studenter ved universiteter og høgskoler

Men for mange av oss som er leiarar i høgare utdanning er dette obligatorisk – og viktig lesnad. Det kan kanskje minne litt om NM i akademia. Har vår institusjon framgang eller tilbakegang i publisering? Kva kan vi løfte fram som er særleg positivt for vår institusjon? Eller når statistikken går feil veg: Kunne det eigentleg ha gått mykje verre? Og kan vi skulde litt eller mykje på korona? Så har eg då også omtala Tilstandsrapporten i denne bloggen også fleire gonger tidlegare, og i fjor vart overskrifta slik:

2020: Voldastudentane er best på fullføring av bachelor

For dei som leitar etter Høgskulen i Volda i tabellane i 2021, så har rapportskrivarane teke i bruk forkortinga «HVO». Det er eg godt nøgd med. I rapporten for 2020 og tidelgare år har vi vorte omtala som «Hivo», men det er vel i praksis nesten berre i Tilstandsrapporten at akkurat den forkortinga dukkar opp, så det er bra at DIKU har teke i bruk «HVO».

Orientering til høgskulestyret, styremøte 29. april 2021

X2-festivalen vart digital også i 2021 – som dei andre festivalane i Studiebygda.

På kvart styremøte gjev rektor ei kort orientering om ting som har skjedd og skjer og som styret bør kjenne til. Desse orienteringane vert også lagt ut på rektorbloggen.

I tillegg til denne orienteringa er det mange andre kanalar til informasjon om aktuelle saker ved Høgskulen i Volda. Rektor skriv også eit nyhendebrev som vert send til alle tilsette, til media og andre interesserte. Nyhendebreva er tilgjengelege på nettsidene våre.

Hovudpunkta i orienteringa i dette møtet er:

  • Handtering av koronasituasjonen på HVO
  • Akkreditering av kvalitetssystemet til Høgskulen i Volda
  • Søking og opptak for hausten 2021
  • Publiseringar 2020
  • Bygg og anlegg

Korona:

På Høgskulen i Volda og i Volda kommune har koronasmitten vore under kontroll også sidan førre styremøte. Vi har ikkje hatt utbrot blant tilsette og studentar og det som har vore av smitte i Volda har kome frå andre kommunar og har ikkje spreidd seg vidare i Volda eller på Høgskulen. Men det har altså vore smitteutbrot fleire stader i regionen både i mars og april. Vi ser frå andre stader at om smitten først kjem inn i eit studentmiljø så er det vanskeleg å slå den ned. Når vi ikkje har hatt utbrot på Høgskulen i Volda så håper og trur eg det kjem av at studentar og tilsette har gjort godt arbeid med smittevernet.

Fortsett å lese Orientering til høgskulestyret, styremøte 29. april 2021

Helsing til doktorand Egil Arne Standal

Førstelektor Egil Arne Standal disputerte ved Universitet i Bergen, men frå Store auditorium i Berte Kanutte-huset på Høgskulen i Volda, 23. april 2021. Tittelen på avhandlinga er «Opplysningsplikt i barnevernssaker».

Standal i startblokka på disputasen
Standal i startblokka

Det er utruleg kjekt å kunne seie at no har du gjennomført ein disputas til ei juridisk doktoravhandling – i Volda!  

Egil Arne har gjennom val av tema lagt seg tett opp til heilt sentrale spørsmål for det miljøet han er ein del av – altså sosialfagutdanningane ved Høgskulen i Volda. Dei har også vorte takka i avhandlinga, og Kåre Heggen er særskilt nemnt.  Eg har jo sett både i Fjordkonferansen og i andre samanhengar at det juridiske miljøet ved Høgskulen i Volda samarbeider på tvers av avdelingsgrener og fag/administrasjon – og også at de har samarbeid med blant andre fagmiljø ved Høgskolen i Molde og på Høgskulen på Vestlandet. Og eg ser også at Egil Arne har takka Ellen Hovlid i avhandlinga. Slikt gjer meg glad!

Og som vi fekk høyre frå oppsummeringa i starten av disputasen – så er første del av avhandlinga tradisjonell juridisk – rettsdogmatisk. Medan andre del – og det oppfattar eg som hovuddelen av avhandlinga – kanskje den delen av avhandlinga som vil ha betydning for flest – der stiller du det viktige og vanskelege spørsmålet om «bør». At Sverige og Danmark har andre – og kanskje betre? – reglar enn Noreg på dette området er nok ikkje så kjent utanfor fagmiljøa. Men no når barnevernsutdanning er i ferd med å løfte seg opp til å bli masterutdanning, blant anna ut frå internasjonale perspektiv – så vil det bli spennande å sjå korleis di avhandling går inn i ein slik samanheng. 

Eller som dekan Karl Harald Søvig ved Universitete i Bergen sa: Avhandlinga er både teoretisk og praktisk viktig – og nyttig! 

Litt for tidleg påskehelsing

Vårsemesteret 2021: Studentar i grautkø, no også med munnbind.

Så blei det veldig lang koronapåske på oss som til dagleg arbeider eller studerer ved Høgskulen i Volda. Kanskje skal vi håpe og tru at det blir ei betre påske enn i fjor? I 2020 heldt vi stengt ut vårsemesteret, men no i 2021 er det i alle fall håp om at vi kan opne igjen 12. april. Eller er det for optimistisk no når mutantvirusa gjer smittevern endå viktigare – og vanskelegare? Munnbind på offentlege stader og 2 meters grense mellom oss – og obligatorisk heimekontor. Så lenge det er slik må både undervisning, rettleiing og anna drift på høgskulen skje på nett. Så det er ikkje påskeferie slett enno, men vi er alle heime i god tid før påske.

Sjølv håpte eg i det lengste at vi skulle kunne få ha mest muleg ope og kanskje drive mest muleg vanleg. Men vi ser kor lett og fort villsmitten kan spreie seg så var det vel antakelig for optimistisk å håpe på at vi kunne halde fram som ei smittefri øy. Vi har sett kor fort Ålesund og Stad har gått frå å vere like smittefrie som Volda til å kome på ein lite ønskeleg landstopp.

Om vi tenker tilbake på Bergen i fjor haust så spreidde smitten seg svært raskt i studentmiljøa, på tvers av utdanningsinstitusjonane Høgskulen på Vestlandet, Universitetet i Bergen, Handelshøgskulen – og dei andre høgskulane i Bergen. Smitten i studentmiljøa og i resten av samfunnet stengde i praksis ned store delar av byen hausten 2020. Og det var før mutantvirusa hadde dukka opp.

Volda og student- og høgskulemiljøet har gode føresetnader for å fortsette å vere smittefri, slik vi har vore i heile 2020 og 2021. Men om smitten hadde teke laus i vår, så ville det kompakte og nære studentmiljøet i Volda snu seg frå å vere ein styrke til å kunne bli det motsette. Heldigvis har mange studentgrupper bygd smittevern også ved å opptre mest muleg samla eller lagar sine eigne kohortar – rett og slett gjennom å bli samde om reglar for reising og anna. Så får vi berre håpe at vi heller ikkje etter påske får smitteutbrot og dermed får sjå kor sikkert slikt sosialt smittevern faktisk er. Det er kjekt å sitte i lag i kantina – men 2 meters avstand har vore sjeldan å sjå.

Den store oppturen i vårsemesteret 2021 var nok – grauten! Velferdsgruppa i samarbeid med kantina har servert gratis graut, frukt og kaffi til studentar, og det har vore ei veldig god stemning dei gongane eg har vore i kantina og har sett korleis studentane har fått ein mjuk og varm start på dagen. Eg håper vi snart kan få grauten tilbake.

Men inntil vidare håper og trur eg at både handvask, spriting, testing og avstandskrava i tilegg til sosiale tiltak har medverka til at tilsette og studentar har kome gjennom eit halvt vårsemester utan smitte. Dermed har vi alle støtta kvarandre slik at vi har klart å gjennomføre praksis. Og ikkje minst har studentane fått si studentveke! Det er veldig mykje betre å minnast enn «mutant».

Så igjen ein takk til alle som har teke ansvar og prøver å gjere noko for å forhindre smitte – og så får vi hjelpe kvarandre med smittevern også i tida framover.

Så dette blir ei litt for tidleg påskehelsing til tilsette og studentar rundt om på hyblar og i stover. Men vi går inn mot påska truleg utan koronavirus i Volda, og det skal vi framleis vere glade for.

(Snart) god påske til alle studentar og tilsette ved Høgskulen i Volda!

God påske! Helsing rektor (siste dag på kontoret før stenginga).

Vekerevyen 2021: Dette trengte vi! For ein feiande flott revy!

Fleire bilde frå revyen.

Vekerevyen 2021 har tittelen «Kvifor skal alt være så forbanna vanskelig hele tiden». Men med så dyktige skodespelarar, musikarar, instruktørar – og ja alle involverte – så kunne revyen like godt hatt tittelen: «Korleis får dei det til å sjå så veldig lett ut»?

For la det vere sagt med ein gong: Vekerevyen 2021 er veldig bra. Og ordet må ha gått, for alle dei fem framsyningane vart utselde nesten med det same. Fantastisk!

Sjølv var eg så heldig å få representere Høgskulen på den tradisjonelle før-framsyninga og fekk oppleve ein enorm energi – både frå skodespelarane og musikarane – men også frå publikum som var så levande med på timane revyen varte! Skodespelarar, musikarar, regisørrar, tekstforfattarar, kostyme, lyd/lys – ja alle må ha hatt det utruleg kjekt i lag! Ja i år har revyen til og med eigen songpedagog! Revysjef Trond Odin Johansen kunne nesten ikkje tru at det berre var vel eit halvt år sidan at revyen starta nesten på null – men jammen har resultatet blitt bra!

Kva er så innhaldet i Vekerevyen 2021? Som ein kan vente og håpe på – ei salig og herleg blanding av snåle og gale og nevrotiske og sjølvopptatte og forelska og sjølvhøgtidlege karakterar inspirert av kvardagen rundt oss. Ein trist Rotsethorn-rap – ein publikumsfavoritt – ein knallbra duett med norsk tekst til «Rolling in the deep», ein nokså lite samarbeidsvillig støvsugar, ein stakkar som hadde gått over i permanent zoom-modus og eit par skrullete karar med relasjonsproblem, dans på lokalet, eit singlet-kledd boyband. Ja og så var dei gode å synge og danse og hadde gummitryne og mimikk så det heldt – også til å berge i land sketsjane med dei tynnaste poenga!

Opprykkseminar 2021: Planlegg godt – og gå i lag med andre

Opprykksseminar, 8. mars 2021

Kjære alle her i dag, og ei særskilt helsing til alle kvinnelege førstekompetente som har møtt opp her i dag. Gratulerer med kvinnedagen, og gratulerer også til oss sjølve, til HVO, med at vi har eit opprykksseminar her i dag.

Kontor for kommunikasjon har brukt eit fantastisk bilde som illustrasjon for dette arrangementet: Ein kvinneleg skiløpar som har nådd toppen og som står i sola og skodar ut over ei snøkledd tinderekke. Så sjølv om ho har nådd toppen så står det nye spennande utfordringar i kø. Eg håper dette kan vere til inspirasjon for dei som står i eit kompetansebyggings- og karriereløp – anten dei no ser toppen der framme, er midt i løpet eller berre har begynt å planlegge ruta.

Dette med fjell og klatring mot ein topp har vi også brukt som illustrasjon på bygging av toppkompetanse også i andre samanhengar, og eg har sjølv også brukt dette som metafor i eit blogginnlegg og helsing i høve starten av balansehub-prosjektet som dette arrangementet er ein del av.

Metaforar kan vere forklarande, men dei kan også fort bli forelda. Dei krev i alle fall analyse og vidareutvikling. Nett som forsking.

Er det no slik at det berre er sol og spennande tinderekker å nå når ein har klatra opp til ein akademisk topp – eller ein topp i Sunnmørsalpane? Nei det er ikkje nødvendigvis det.

Ulike toppar byr på ulike vegar vidare. Somme kan ein berre snu ned frå med det same. Andre toppar høver best til sommarbruk. Andre toppar når ein berre i lag med andre. Og andre toppar når vi ikkje opp til fordi veret eller utstyret tvingar oss til å avbryte.

Slik er det også i forsking og bygging av ein karriere som forskar. Og det einaste som hjelper er å planlegge best muleg, å lære av dei som har gått rutene før og å tenkje mange steg – og toppar – vidare. Og å unngå farar på vegen.