Kaarstad-huset er 100 – i 100!

Høgskulen markerte 16.11.2022 at det var 100 år sidan Henrik Kaarstad-huset stod ferdig og vart opna med ei høgtidleg markering.

Les omtale av og sjå bilde frå 100-årsfesten på nettsidene våre.

Her er opningstalen eg heldt på jubileumsdagen.

Det er av og til ein kan kjenne at historia susar forbi. I dag er ein slik dag, når vi står her og skal markere at det er på dagen 100 år sidan Kaarstad-huset opna.

Tenk på det. I dette huset for 100 år sidan var det samla kanskje 1.500 studentar, lærarar, andre bygdefolk og tilreisande, alle for å markere at no stod Volda lærarskule ferdig.

Henrik Kaarstad-huset, bygd 1922

Elevane hadde samla inn pengar til flygel!

13 timar varte opningsfesten, og det vart visstnok halde 19 talar. Det var mat i fleire omgangar og med fleire bordsete. Men så var då også kjøkenet på lærarskulen noko av det viktigaste med heile huset – og stod kanskje for nesten 1/5 av den samla kostnaden på huset på kr 700.000.

Dette var på alle måtar rektor Henrik Kaarstad sitt prosjekt. I november 1922 var han 57 år gammal, og hadde drive lærarskulen sidan 1895.

Gjennom godt arbeid og framifrå politiske kontaktar og eit heldig samanfall i konjunkturar klarte Kaarstad å få bygd skulen. Volda lærarskule var populær i landssamanheng, også blant studentane.

Kyrkje- og undervisningskomiteen sa det slik:

«Antallet av elever [ved Volda lærarskule] har været stadig stigende, og Volda er nu den lærerskole i landet som uten sammenligning har størst søkning.»

Indst S. nr. 154 1919 – Stortingstidende side 229.

Det vart stadig fleire elevar – eller læresveinar som studentane også vart kalla. Men krava til innhaldet i lærarutdanninga vart også skjerpa med tanke på spesialrom og innhaldet i undervisninga, så trengdest det ein større skule.

Kaarstad fekk kjøpt ei tomt på 23 mål – der lærarskulen ligg. Han ville også drive småbruk på denne tomta. Det var både for å skaffe mat til elevane – men også som eit pedagogisk tiltak. 

Og Stortingskomiteen var samd:

Komiteen finn dei framlagde planer forstandige og gode og meiner, det vilde vera svært bra, um lærlingarna kunde faa ialfall middag paa skulen for ein rimeleg pris. At eit smaabruk ved skulen vil vera til nytte for dei, som lærarar skal verta, finn komiteen tvillaust.

Indst. S. nr 127 – 1917 (side 230)

Men å bygge hus på denne tida var ikkje enkelt. I 1917 kom dei første breva om lån, og Kaarstad rekna med at lærarskulen ville koste kr 100.000. Volda kommune garanterte for eit lån på 30.000. Så det var berre kr 50.000 staten skulle låne til skulen, gjennom det som vart kalla invalidefondet.

Men i 1920 må det lånast meir pengar. Meykje meir pengar. Men no seier både Skuledirektøren i Bergen og Departementet at det er skrikande mangel på lærarar – og den som skulle auke kapasiteten – det var Kaarstad og lærarskulen i Volda.

Departementet skriv: Skulestyrar Kaarstad hev gjort seg fortent til ei sovori påskyning [Lån] av riket for det store og rosverdige arbeidet han hev gjort no i mange år ved å læra upp lærarar. Og med den store naud på lærarar som no er, og framleides vil verta eit bil, vil det koma vel med at Volda lærarskule kann få halda fram med parallellklasser so lenge. Men då trengs det og at skulen fær so fjerre [litegrann] studnad til nybyggjing at han kann fylla dei krav som vår tid set til undervisningsrom for ein lærarskule.

St. prp. nr 73 1919. Side 2.

Påskyning! Det var heilt tydeleg at det var Kaarstad personleg, hans status i Utdanningsnoreg, som var berande for at stortinget i fleire omgangar gjekk med på å auke låneramma til huset.

Peder Bergem har i 100-års historia til Volda lærarskule frå 1995 presentert eit oversyn over finansieringa av lærarskulen, der det går fram at huset kosta nesten nøyaktig kr 700.000 då det stod ferdig i 1922.

Peder Bergem (1995): Forkynning, fellesskap, forsking. Volda lærarskule 1895-1995. Side 70. Bergem oppgir at tala kjem frå eit oversyn sendt i brev frå Volda lærarskule til Kyrkjedepartementet i 1929.

Som vi ser av tabellen kom kr 420.000 direkte frå statskassa i form av lån frå statskassa og frå invalidefondet.

Kaarstad sjølv bidrog med kr 120.000 i privatlån. Resten kom frå lån som Volda kommune truleg garanterte for i Volda og Ørsta Sparebank – og frå andre mindre lån.

I eit minneord om Henrik Kaarstad vart det sagt om prosjektet: «Skulle staten  bygt hadde det vorte dobbelt så dyrt. Det hev kunnige folk sagt so ofte». Interessant nok vurderte også Kyrkjedepartementet og politikarane det også slik at Kaarstad ville bygge huset billegare enn om staten skulle gjere arbeidet sjølv.

Kva var pengeverdien til 700.000 kroner i 1922 målt etter dagens pengeverdi? Etter kalkulatorar på nettsidene til Noregs bank og Statistisk sentralbyrå så tilsvarer kr 700.000 i 1922 i 2021 ein pengeverdi på 20 millionar kroner. Det høyrest ikkje mykje ut, så antakelig var det rett at Kaarstad fekk bygt huset billeg.

Det nyaste huset på høgskulen er Sivert Aarflot-huset stod ferdig i 2021 – og det kosta 250 millionar kroner.

I 1924 overtok staten skulen – og det var etter initiativ frå Kaarstad. Han hadde stilt dette i utsikt til staten også i byggetida. Og sidan staten både hadde lånt ut størsteparten av byggelånet og også ytte tilskot til skulen så var det ikkje det så rart eller uventa at staten tok over husa.

No i 2021 og 2022 har det vorte arbeidd med flaumvern blant anna ved Kaarstad-huset. Det må kunne seiast å vere på tide. For i september 1927 heldt Kaarstad-huset på å verte teken av flaumen. Henrik Kårstad hadde ordførar Solem i Ålesund på besøk då dette skjedde, og dei to karane og mange andre spadde i veg for å leide bort vatnet – og skulen vart berga.

Men Kaarstad fekk kanskje der ein helseknekk som gjorde at han døydde i desember same året, eit par månader etter flaumen.

Historiske vingeslag.

***

Det har ikkje vore sjølvsagt at vi skulle ha lærarskule i Volda, eller at lærarskulen skulle klare seg.

Det låg nok godt til rette for å starte privat lærarskule i Volda i 1895, sidan det hadde vore lærarskule i Volda sidan 1861, men nokon måtte altså ta sjansen og gjere det. Det kravdest ein Henrik Kaarstad og Samuel Aage Stabell, som altså tok sjansen og starta ein privat lærarskule, eit privatseminarium.

Kaarstad ønska altså å bygge nytt skulehus i Volda. Men det var ikkje sjølvsagt at det huset og skulen skulle byggast der han kom. Kaarstad vurderte også å bygge på Folkestad, der kona hans kom frå. Og det kom også tilbod om å bygge lærarskulen andre stadar.

I stortinget si behandling av lån til Volda lærarskule var det ein representant som drog fram at Møre fylkes arbeidsskole vart starta som privat verksemd og driven i Ørsta. «men efter krav fra fylket gik styreren med paa at flytte skolen til et mere centralt sted i fylket. Han kjøpte da i det øiemed et stykke jord på Bjørset i Bolsøy i nærheten av Molde … «. (Stortingstidende, 1919, efterm. 15. mai, sak nr 11)

Det gjekk faktisk an å flytte ein  ung utdanningsinstitusjon.

Under andre verdskrigen vart Volda lærarskule rekna som eit motstandsreir og var vel den første institusjon for høgre utdanning som vart stengd av tyskarane. Det skjedde like før jul 1941. Det var på dei tider også snakk om å opprette nazi-politiskule her. Tenk på det – kva rykte hadde vi fått då?

I nyare tid kan ein lure på om lærarskulen og med det Kaarstad-huset har vore i fare? Sjølv meiner eg at huset standa svært så trygt no.

Huset er ikkje nytt lenger – vedlikehald må ein rekne med. Høgskulen og Statsbygg prioriterte oppussing av Kaarstad-huset i 2017-2018. Samla kostnad vart nærare 75 millionar kroner. Men med fornya skifertak rekna ikkje bygningsfolka med at det skulle bli nødvendig å gjere noko med taket dei neste 50 år.

Henrik Kaarstad-huset august 2018:.

Med desse historiske vengeslaga på plass er det svært kjekt å sjå at dagens tilsette på HVO har kome opp med eit mangfaldig program i høve feiringa av 100-åringen.

Eit bokstavleg tala topp-punkt er ein videoproduksjon om klokka som heng øvst i klokketårnet – Mors minne heiter klokka – og fekk namnet som minne om mor til Henrik Kaarstad. Mora døydde akkurat då Kaarstad var i Oslo for å kjøpe blant anna klokke til den nye skulen. Så då fekk klokka namnet mors minne. Og den har ringt kvar dag – stort sett – sidan 1922 – klokka 08.15. Akkurat i tide for at skuleborna skulle nå fram til skulestart. Ja – no har klokka 08.30 også vorte skulestart på Høgskulen i Volda, så her har også høgskulen funne tilbake til historia.

På programmet for dagen er det naturleg nok prioritert dei historiske linjene – ikkje minst tilbake til Kaarstad sjølv. Anten det no handlar om Kaarstad som rektor og fagpolitikar, eller om kva forventningar som rådde og rår – til lærarutdanning.

Ein grunn til at huset vart så stort var at ambisjonane for lærarutdanning vart heva – både fagleg og sosialt. Fagleg sett blant anna ved at huset fekk spesialrom blant anna for utdanning i naturfag. Så i 3. etasje blir det fysikk på roteloftet, ein tittel henta frå eit klassisk NRK program. Ei viktig fagleg-sosial side ved det nye Kaarstad-huset i 1922 var maten: Så det er veldig passande at også dagens skulekjøken markerer dette – og det skjer i skulekjøkenet i underetasjen. Og som dei skriv i programmet: Det var dei kvinnelege studentane som i 1923 fekk opplæring i skulekjøken.

Men attåt desse presentasjonane med historiske perspektiv er det også høve til å få med seg presentasjonar frå ny forsking og fagleg utvikling på høgskulen. Anten det no handlar om barnehagen, programmering, nye videoproduksjonar frå mediestudentar, faglege arbeid ved tilsette på Avdeling for samfunnsfag og historie. Og meir til!

Her er noko for alle. Ha ein strålande dag!

Fagleg program for markeringa av 100-års dagen for Kaarstad-huset.

Henrik Kaarstad.

Orientering til høgskulestyret, 3.11.2022

Over 800 elevar frå vidargåande skular og folkehøgskular i Møre og Romsdal og Nordfjord vitja Høgskulen i Volda under Utdanningsdagane 1. og 2.11.2022 – for å få informasjon om studietilboda våre.


På kvart styremøte gjev rektor ei kort orientering om ting som har skjedd og skjer og som styret bør kjenne til. Desse orienteringane vert også lagt ut her på rektorbloggen.

I tillegg til denne orienteringa er det mange andre kanalar til informasjon om aktuelle saker ved Høgskulen i Volda. Rektor skriv også eit nyhendebrev som vert send til alle tilsette, til media og andre interesserte. Nyhendebreva er tilgjengelege på nettsidene våre og alle som vil kan få tilsendt nyhendebrevet – ein gong i veka.

Hovudpunkta i orienteringa i dette møtet:

  • Studiestart 2022 – talet på studentar
  • Henrik Kaarstad-huset er 100 år – Ola Borten Moe kjem
  • Lærarutdanningane
  • UH Nett Vest

Talet på studentar:

Det endelege talet på studentar hausten 2022 vart 4.422. Det er ein liten nedgang samanlikna med 2021, men vi ser at dei siste fire åra har vi lege på ca. 4.500 studentar i gjennomsnitt, eit hakk opp frå den forrige fireårsperioden då vi vaka rundt 4.000 studentar. Og går vi endå litt tilbake til åra 2000-2010 så vaka vi rundt 3.500 studentar.

Talet på studentar ved Høgskulen i Volda 2000-2022


Framskrivingar for Møre og Romsdal syner at det fram til 2029 vil vere ein viss auke i talet på 19-åringar i Møre og Romsdal – i åra etter vil det vere mange år med jamn nedgang. På den andre sida veit vi naturlegvis lite om kva framtida vil bringe når det gjeld utvikling i arbeidsmarknaden og kva som blir etterspurnaden etter høgare utdanning. Som kjent er Møre og Romsdal eitt av fylka i landet der det er færrast med høgare utdanning, og spesielt lang høgre utdanning. Og skal ein ta på alvor slagord som lære heile livet, så er eg heilt sikker på at det blir behov for utdanning frå Høgskulen i Volda også etter 2029. 

Talet på 16-åringar og 67-åringar i Møre og Romsdal: 2020-2035.


Kaarstad-huset 100 år

100-års markeringa for Henrik Kaarstad-huset går 16. november, og blir eit flott arrangement med aktivitetar heile dagen. Vi er svært glade for at forskings- og høgare utdanningsminister Ola Borten Moe har prioritert å delta på feiringa. Han ønskar også å diskutere opptak på lærarutdanningane og å få ei omvising på høgskuleområdet.

Volda lærarskule, seinare kalla Henrik Kaarstad-huset.


Lærarutdanning:

Vi er godt i gang med planlegginga av lærarutdanning i Kristiansund. Det blir altså PPU-utdanning der til hausten. I samband med det er det kjekt å sjå oppslag i Khrono der det går fram at Høgskulen i Volda er ein av 5 institusjonar som uteksaminerer fleire PPU-kandidatar enn måltala. I 2021 var det 80 som fekk PPU-vitnemål, medan måltala var 72.

UH Nett Vest

UH Nett Vest hadde seminar for leiarar på Solstrand i september, og det var unison stemning for å halde fram med dette arrangementet innanfor denne ramma også i åra framover.

Deltakande institusjonar utanom Volda er Universitetet i Bergen, Universitetet i Stavanger, Høgskulen på Vestlandet. Assosierte medlemmer er VID og NLA.

Andre saker:

Søknaden om ph.d.-utdanning Utdanning, språk og kultur vart sendt innan fristen 1. november.

Vi har også sendt framlegg til satsingar utanfor ramma for 2024 som oppfølging av styrevedtak i denne saka.

Øyralangs 2022: Også i år deltok også HVO-studentar frå AKF på denne lysfesten langs Øyraelva i Volda sentrum.

Kor mange studentar er det ved Høgskulen i Volda? Oppdatert 25.10.2022: Svaret er 4.422!

Det ser ut til at vi hausten 2022 har omlag like mange studentar som vi har hatt dei siste tre-fire åra: Ca. 4.500 studentar. Men kva slags studium går dei på? Kva er dei lange linjene?

Det endelege talet på studentar på Høgskulen i Volda er i ferd med å kome på plass. Oppdatert 25.10.2022: Talet er altså 4.422. Vi har ikkje teke inn fleire nye studentar på mange veker, men alle som står registrerte som studentar må jo sjekkast opp mot lister over kven som har betalt semesteravgift, om dei faktisk har møtt opp – eller om dei kanskje har slutta. Dette puslespelet er no ferdig og talet på studentar hausten 2022 er på knapt 4.500. På den eine sida er dette nokre færre studentar enn i 2021. Men eg meiner det er meir interessant å sjå dei litt lenger linjene i talet på studentar – og på kva slags studium studentane tek: Bachelor, master, årseiningar eller kortare kurs. Eg vart litt overraska over hovudtendensane.

FoU-pris 2022 ved Høgskulen i Volda: Helga Synnevåg Løvoll

FoU-prisen for 2022: Professor Helga Synnevåg Løvoll. Foto: Karl August Swanstrøm.

I 2005 oppretta styret ved Høgskulen i Volda ein FoU-pris. Målet med FoU-prisen er å rette merksemda mot FoU-arbeid gjennom å synleggjere og heidre framifrå innsats. Ved sidan av å gi honnør til prisvinnarane er intensjonen med prisen at vinnarane skal fungere som førebilete og modellar for resten av fagmiljøet, slik at kvaliteten på og omfanget av FoU-arbeidet aukar.

1. mai 2022: Ytringsfridom, krigen i Ukraina og to vladimirar

Tale på 1.mai 2022 på arrangement i regi av Ulstein SV.


Eg vil gjerne snakke om ytringsfridom på denne dagen. Ytringsfridom er jo ein av fridomane som vi her i landet meiner er viktig og tek for gitt. 

Ytringsfridom heng saman og blir styrka – eller svekka i takt med andre fridomar som til dømes mediefridom og forsamlingsfridom – som vi gjerne nyttar på 1. mai.

I 2022 har vi ikkje mindre enn to store ytringsfridomsarbeid og debattar i gang – ein overordna – og ein om akademisk ytringsfridom.

Poenget med ytringsfridom står klart i grunnlova – det er å søke etter sanninga – og for å finne ut kva som er rett må vi alle kunne ytre oss fritt – også får å bli kjent med motargumenta.

Og til hjelp i denne talen er eit par Vladimirar – ein fransk leksikon-forfattar med namnet Diderot – og Ragnar Thorseth.

***

På 1. mai 2022 kjem vi ikkje utanom krigen i Ukraina, og eg vil gjerne snakke om dette, slik det ser ut for meg som aldri har vore i Ukraina eller ikkje kan russisk.

På Høgskulen i Volda gjekk vi raskt ut og støtta Ukraina, og tok avstand frå Putins regime. Men samtidig understreka vi at det ikkje er det russiske folket vi tek avstand frå.

Men kva tenkjer russarane? Det russiske folket. Dei har ei viss erfaring med totalitære regime. Er deira tankar frie?

Det blir gjerne sagt at det første offeret i ein krig – er sanninga. Og det tenker eg er eit godt utgangspunkt også for å tenke om denne krigen.

Vi får naturlegvis ikkje vite heile sanninga om denne krigen no når den står på – vi lærer stadig nye ting om til dømes 2. verdskrigen. Men akkurat no er det ikkje særleg tvil om at Russland er den aggressive og også  slår ned på ytringsfridomen, mediefridomen og dei fleste andre menneskerettar innanfor eigne grenser. Og kva regime dei ser føre seg om dei vinn krigen i Ukraina trur eg motiverer det ukrainske folket sterkt.

Det ukrainske folket treng og fortener vår støtte.

***

Heldigvis fleire Vladimir i Russland, ikkje berre Putin. Og eg vil starte med å snakke om ein annan Vladimir. Faktisk ikkje med etternamnet Putin, men Vysotskij.

Nynorsk og engelsk, klarspråk og kvalitet. Og litt om dilemma.

Kommentar i høve nettseminar om språklova og tilhøvet mellom engelsk og norsk i akademia, 15. mars 2022.

Min eigen bakgrunn gjer at dette med språk eigentleg er svært enkelt: Nynorsk er eit naturleg val. Vidare bør ein skrive så lettforståeleg og tydeleg som muleg. Klar og tydeleg nynorsk fører oss langt i retning av god språkleg kvalitet, men som vi veit kan også språkleg kvalitet vere like vanskeleg å definere som anna kvalitet. Endeleg så meiner eg vi bør skrive (ny)norsk når vi kan og engelsk når vi må. Vi er ein del av den store verda og det er ikkje alle som kjenner Ivar Aasen. Dessverre.

Desse fire måla: Nynorsk, klarspråk, språkleg kvalitet og eit medvite forhold til engelsk finn vi også støtte for i Høgskulen i Voldas overordna dokument som handlar om språk.

Høgskulen i Volda har vedtatt eigne språkpolitiske retningsliner – dei byggjer på «Lov om språk (språklova) som vart vedtatt i 2021. Her er eit viktig avsnitt i retningslinene våre:

Høgskulen har i 2021 vedtatt ny strategiplan. Den er skriven på nynorsk og språk er omtala i bolken som handlar om profil:

«Vi tek eit særleg ansvar for å bevare og utvikle nynorsk språk og skriftkultur.»

Så kunne ein kanskje tru at med lova på plass, strategiplan på plass og språkpolitiske retningsliner på plass så er det meste avklara?

Hadde det vore slik, så hadde vi nok ikkje arrangert to seminar om språk ved Høgskulen i Volda i mars 2022. Det første den 15. mars har dei nasjonale perspektiva og bruk av engelsk som tema – men om få dagar skal vi ha eit nytt seminar – og då handlar det om oss sjølve. Om språk i den praktiske kvardagen. Og det handlar både om å gjere lova og retningslinene kjende – og å følgje dei opp i kvardagen.

Og sjølv om språk og språkval kanskje er lett for meg, så er det nok ikkje det for alle. Og ser eg også dilemma knytt til eit nynorsk klarspråksprogram. Her vil eg prøve å diskutere litt dilemma knytt til alle dei fire måla:

  • Nynorsk
  • Klarspråk
  • Språkleg kvalitet
  • Engelsk

Nynorsk:

Noko av det første eg opplevde av faglege forventningar då eg tok til som rektor tilbake i 2015 var at ein del representantar frå målrørsla viste seg å vere småkritiske til Høgskulen i Volda. Ikkje for kva vi gjorde, men kva vi ikkje gjorde for nynorsk. Eg møtte klare forventningar til at Høgskulen i Volda skulle vere offensiv og kreve at studentar – ikkje berre på norsk – men også i medieutdanningane – skulle skrive og formidle både på nynorsk og bokmål. Eller endå meir konkret: I sin lokaljournalistikk burde dei skrive på nynorsk, og Høgskulen i Volda burde stille det som arbeidskrav.

Slik var 2021 for HVO – kort fortalt

Januar:

Året starta med digital undervisning og heimekontor det meste av januar, men biblioteket, kantina og bokhandelen heldt ope. Vi hadde også nokre dagar med teststasjon på Høgskulen i januar/februar – og ved studiestart i august.

På grunn av korona vart det også færre innreisande studentar frå utlandet og alle studieturar, feltarbeid og feltarbeid i utlandet våren 2021 vart avlyst. Men til hausten 2021 gjekk inn- og utveksling nesten som normalt.

Folkemusikkarkivet flytta ut frå Høgskulen i Volda etter 25 år og fekk plass i Spinneriet i Volda i lag med andre tilsette i Viti (Musea på Sunnmøre).

Februar

Vårsemesteret vart prega av undervisning med koronavstand på Uppheim, Rokken og Samfunnshuset, og samlingsbaserte studium vart stort sett digitale heile våren.

Studentane som var på Høgskulen fekk gratis frukost i kantina frå februar og langt ut på våren.

Høgskulen fekk sin første disputas på eigen kjøl! Stein Conradsen disputerte 19. februar.

Arbeidet med strategiplanen starta opp att – og det vart arrangert opne strategiverkstader i februar og mars.

Høgskulen lyste ut 17 stipendiatstillingar.

Høgskulen starta arbeidet med ein ny doktorgrad, som i løpet av 2021 har fått arbeidstittelen: «Humaniora og danning». Doktorgraden er også omtala i strategiplanen som vart vedtatt i desember 2021.

Studiebarometeret viste jamt gode resultat for Høgskulen i Volda – men spesielt gode resultat på Avdeling for Kulturfag.

NOKUT-komiteen som vurderte Høgskulens kvalitetssystem hadde ein merknad, og det gjaldt periodiske studieprogramevalueringar. Styret i NOKUT kom i april til same vurdering og Høgskulen fekk frist ut året med å rette på dette. I løpet av 2021 har mange tilsette bidrege til at Høgskulen sende inn fleire periodiske studieprogramevalueringar før årsskiftet 2021-2022.

NOKUT godkjende ein ny master: Skriftkulturar. Det nye studiet omfattar både nynorsk skriftkultur og engelsk. Høgskulen lyste også ut eit nytt masterstudium i barnehagekunnskap. På begge studia vart dei første studentane tekne opp hausten 2021.

Studentrekrutteringa vart også digital, og Høgskulen møtte ca. 4.000 framtidige studentar (vonleg) på digitale messer.

Mars

Høgskulen og Sivolda fekk ei løyving på 2,4 millionar kroner frå Kunnskapsdepartementet for å gi studentar jobbar som studentassistentar – både for å hjelpe på studentøkonomien, men også for å gi studentar endå tettare oppfølging i koronatida.

Pangaia, møtestaden for internasjonale og norske studentar, markerte sitt 15 års jubileum.

Premiere på Studentrevyen – og den årvisse studentveka vart arrangert med korona-tiltak.

Kantina vart ombygd for ca.1 million – og opna med blant anna ny salatdisk og disk for varmmat.

Etter eitt år med korona har Høgskulen gjennomført 20.000 videomøte (møte, undervisning) på Zoom, med ca. 151.000 deltakarar i alt.

Høgskulelektor Ola Einang (75) på idrett og friluftsliv er truleg landets eldste høgskulelektor. 

Regjeringa innfører nye nasjonale tiltak mot korona, og 25. mars vart det igjen digital undervisning og heimekontor for alle. Dette varte fram til 19. april då tiltaka vart delvis letta.

April

Førstelektor Egil Arne Standal disputerte ved Universitetet i Bergen 23. april – same dag som sonen Martin Inge Standal disputerte ved NTNU.

Den internasjonale lærarutdanningskonferansen «It’s Volda» vart arrangert med deltakarar frå 5 land.

Forskingspubliseringa ved Høgskulen i Volda auka med 74 prosent frå 2019 til 2020 viste det seg då CRISTIN-statistikken vart offentleggjort. Og alle avdelingane auka publiseringa. Volda hadde også den største auken frå 2019 til 2020 av alle høgskular og universitet.

Studentanes helse- og trivselsundersøking (SHOT) for 2020 vart lagt fram. Undersøkinga viste at studentane fekk klart lågare trivsel under pandemien, men tala synte at studentane i Volda framleis var blant dei som rapporterte om best trivsel i landet.

Tala frå Samordna opptak viser ein liten nedgang i søkinga til Høgskulen i Volda, men det var ein liten auke i lokalopptaket. Mediefag, friluftsliv og sosialfag har stor søking.

Mai

Styret godkjende dei førebelse planane for ombygging av Hans Strøm-huset etter at mediefag flyttar ut. Først våren 2022 blir det klart kva den samla kostnaden på prosjektet blir og kor lenge bygginga varer.

Planane for Norsk Innovasjonssenter på Ivar Aasen-tomta blir presenterte, og Martin Foldal i Sunnmøre kulturnæringshage ser føre seg 100 nye arbeidsplassar i det nye huset.

Høgskulelektor Hjalmar Eiksund, AHL/Norsk, disputerte på NTNU 27. mai.

Heile 80 internasjonale studentar ønska å innveksling til Avdeling for mediefag hausten 2021 – dette var fleire enn nokon gong tidlegare.

Utdanningsutvalet gav klarsignal til å starte planlegging av Master i barnevernsarbeid.

Juni

Høgskulelektor Synnøve Heggedal Moltudal, AHL/IDK, disputerte ved Universitetet i Bergen 24. juni.

2021 var valår, og Høgskulen i Volda fekk besøk frå blant andre dåverande statsminister Erna Solberg 20. juni og også Trygve Slagsvold Vedum og fleire andre politikarar.

Kunnskapsdepartementet løyver 10 millionar kroner til ombygging av Hans Strøm-huset.

Juli

Forskingsrådet løyver 11 millionar kroner til eit prosjekt som skal bruke kunstig intelligens for å analysere elevtekstar og gi tilbakemeldingar. Professor Siv M. Gamlem, AHL, er ein av medarbeidarane i prosjektet i lag med forskarar ved Høgskolen i Østfold og private aktørar.
 

August

Sivert Aarflot-huset står ferdig til studiestart i august 2021. Seinare vart det gjennomført offisiell opning av huset med avduking av videokunstverk. Sykkelhotell med plass for lading av elektriske syklar stod også ferdig ved semesterstart, og i 2022 kjem det nytt sykkelhotell ved biblioteket.

Studiestarten vart gjennomført med same smitteverntiltak som studiestarten hausten 2020. Starten på haustsemesteret vart også planlagt med den velkjende meteren som utgangspunkt. Men like før semesterstart kom det nye beskjedar frå regjeringa, så 16. august oppheva kriseleiinga ved Høgskulen i Volda meterskravet til undervisning og timeplanane vart også endra  kort etter. Høgskulen gjekk tilbake til tilnærma normal undervisning.

Fadderveka vart gjennomført med omsyn til smittevern.

Alle studentar er sikra hybel i Volda.

Ørsta/Volda lufthamn får endeleg flybuss.

Det er stor dynamikk i personalet: Ei opptelling ved semsterstart viser godt over 50 nye tilsette og tilsette som har fått faglege opprykk eller har blitt pensjonistar.

Fady Gemayel får studentprisen for 2021.

Volda Utvikling AS startar planlegginga av Aasen-kvartalet – området på og ved Ivar Aasen-huset. Planane går ut på å bygge 30.000 m2 i løpet av ein tiårs periode. 

September

Studentar får tilbod om vaksine mot korona i Voldahallen. Grupper av studentar blir med i eit frivillig gruppetestingsprosjekt.

Professor Roar Amdam, ASH, får tildelt Høgskulens FoU-pris for 2021.

Animation Volda blir arrangert 23.-26. september. Det er rekordstor interesse for Animation Volda – aldri før har så mange filmar vorte sende inn som kandidatar til å bli synt fram på festivalen. 

Karrieredagane blir arrangert av Høgskulen i Volda og samarbeidspartar – og for første gong blir arrangementet lagt til Ørsta der det er god plass i den nye idrettshallen.

Sunnmøre kammermusikkfestival blir arrangert 5.-11. september.

FAITHED-prosjektet om skule og religiøse minoritetar får ca. 12 millionar kr frå Forskingsrådet.

Høgskulen søker NOKUT om akkreditering av mastergrad med utgangspunkt i Avdeling for kulturfag: MAKUP – Master i kulturfaglege praksis.

Oktober

Ann Kristin Emblem tek over som ny studiedirektør etter Gonnie Smit.

Dei lokale lønnsforhandlingane blir gjennomført med stor lokal pott på ca. 4,25 mill.

Det årlege styreseminaret til Høgskulen har strategiplan på dagsorden og blir blant anna prega av ein «ny» universitetsdebatt.

DBH-statistikken fortel at Høgskulen i Volda i 2021 har tilsette i 383 årsverk – nesten dobbelt så mange som ved samanslåinga i 1994.

November

Høgskulelektor Endre Eidsaa Larsen, AMF, disputerer ved NTNU 19. november.

VSI har stilt med herrelag i handballserien på Sunnmøre og spelar sin første kamp.

Utdanningsdagane blir arrangert ved Høgskulen i Volda og ca. 900 framtidige (?) studentar deltek.

Statens Vegvesen legg fram nye planar for Voldatunnelen, og planane kan bringe veg og tunnel nærare høgskuleområdet og gjere både prosjektet og planlegginga av Aasen-kvartalet vanskelegare.

Desember

Høgskulen hadde julebord 3. desember. Fellesadministrasjonen var arrangør.

Eksamen startar som planlagt med fleire skuleeksamenar på Høgskulen, men på grunn av utviklinga av pandemien bestemmer kriseleiinga at frå fredag 10. desember blei det ingen skuleeksamenar – med unntak av nokre få praktiske eksamenar. Dei tilsette blir sende på heimekontor. All undervisning blir digital ut januar 2022. Praksis går som planlagt i januar 2022.

Janicke Westlie Driveklepp tek til som ny økonomi- og eigedomssjef etter Ingunn Welle.

Professor Kåre Heggen får pris for beste vitskaplege artikkel på fagfeltet sosialt arbeid.

Høgskulen vurderer å starte lærarutdanning i Kristiansund.

Avdeling for mediefag og avdeling for kulturfag får tilslag på 5 millionar kr i prosjektmidlar frå HK Dir. Avdeling for mediefag er også med på ein annan søknad i samarbeid med UiB og UiS som får omlag same beløp.

Trudi H. Eikrem blir tildelt Høgskulen i Voldas utdanningspris for 2021.

Høgskulestyret vedtek strategiplan for 2022-2030 og ein investeringsplan på 165 millionar kr for dei næraste åra.

Helsing til doktorand Endre Eidsaa Larsen

Helsing framført i høve disputas 19. november 2021, NTNU.

Endre Eidsaa Larsen under disputasen. Foto: Violeta Lozano Botellero.

Eg har hatt den store gleda av å følge disputasen din, Endre. Rektoratet ved Høgskulen i Volda brukar å prioritere å delta på disputasar – det er store og viktige faglege hendingar på Høgskulen i Volda.

Så på vegne av institusjonen, tilsette og studentar vil eg gratulere deg så mykje med ein godt gjennomført disputas, ei doktoravhandling med eit spennande tema. Takk til kommisjonen for grundig arbeid og entusiatisk utspørjing.  Og gratulerer også så mykje også til rettleiarane. Det er jo slik det blir sagt: På doktoranden kjenner ein professoren, og vi har høyrt at både Aurora Hoel og Anne Gjelsvik er stolte i dag.

Det kan også passe veldig godt å ønske professor Anne Gjelsvik velkomen til Volda som professor II. Å ha ført Endre fram til disputas kan vel berre seiast slik som i filmen Casablanca:

I think this is the start of a beautiful professor II-ship.

Anne vil i Volda vere tilknytt Avdeling for mediefag, som jo har vore din arbeidsplass i nokre år no, Endre. Dei tilsette på avdeling for mediefag lengtar etter å få gratulere deg – og det vil skje på måndag – så då blir det kake på avdelinga – og gåve – og heilt sikkert mange gode ord!

Høgskulen i Volda feirar i 2021 50 år som medieutdanning. Vi har ca. 500 studentar på 4 BA-grader og 1 MA. Og i haust flytta vi også inn i eit splitter nytt hus, Sivert Aarflot-huset der mesteparten av medieutdanningane held til.

Du arbeider på bachelor-gradene Film og animasjon, så det er  veldig bra at du no har disputert og dermed også markert – nok ein gong – at film og ikkje minst filmteori, medievitskap, også er viktige sider ved fagmiljøet vårt. Heilt sidan starten på 1970-talet har det alltid vore fagfolk og studentar som har hatt eit hjerte for film, dokumentarfilm eller animasjon, og det var for å styrke desse delane av mediefagmiljøet at vi lyste ut stipendiatstillinga som du fekk.

Dokumentarfilmfestivalen og Animation Volda er to studentdrivne festivalar som også viser interessa for film i fagmiljøet vårt.

Både stipendiatstillinga i seg sjølv – men ikkje minst disputasen i dag – har for meg understreka at no har fagmiljøet på film i Volda heva seg opp eitt hakk – eller kanskje mange fleire? – når det gjeld teoretiske ambisjonar. Vi har alltid hatt praktisk mediefag og produksjonsorientert arbeid som våre særmerke i Volda, men utan teoretisk orientering vil det praktiske fort bli famlande. Men også omvendt.

Du har skrive på norsk – og disputasen har gått på norsk. Det er spesielt – og ikkje så uventa at vi i Volda set ekstra stor pris på det. Men Endre har lova meg at neste avhandling han skriv – den blir på nynorsk!  

Mediefeltet er stort og breidt, og sjølv kjem eg frå ein heilt annan fagtradisjon. Men på  disputasen og i avhandlinga di så vart eg slått av kor breidt du famnar når det gjeld filmar som du analyserer og brukar. Filmar frå Kina og Japan, Nederland og Belgia, Armenia og Sovjetunionen – og meir til – og slett ikkje dei nyaste filmane. For meg er det kjekt at det går an å jobbe slik og gjere det spennande og relevant. Og så dukka jo Predator opp også og viste at joda – du veit om Hollywood også – om nokon skulle vere i tvil.

Ein annan ting eg merka meg i disputasen var at å begrense seg – eller å klippe ned ein film – eller ei prøveførelesing – eller ein disputas – kan vere smertefullt når det er så mykje som er på hjertet og vil ut. Og den minneverdige replikkvekslinga der førsteopponent og kandidat var litt usamde om spørsmålet var viktig – eller ikkje.

Og ein annan replik: «Det kan vi vel i alle fall vere einige om». Og de to var i alle fall samde om at Lyotard  ikkje var så enkel å forstå seg på.

NTNU har no gjennomført disputasen din, og det er jo litt høgtid og kappekledde dekanar ute og går, og du Endre skal snart bli doktor. For du er faktisk ikkje doktor slett enno. Du er no noko som er endå finare: Du er Doktor designatus! Du skal snart bli doktor! Men så snart det kjem brev frå NTNU om at disputasen er godkjent så er du ph.d. Endre Eidså Larsen. Då må du sporenstreks søke Høgskulen i Volda om å bli kompetansevurdert til førsteamanuensis – og det gler vi oss alle til at du skal bli så fort som muleg.

Opning av Sivert Aarflot-huset, 26. oktober 2021 – helsingar i høve dagen

Teknisk leiar på AMF, Reidulf Botn har følgt prosjektet frå dag 1.
Her er «nøkkelen» – med QR-kode. Ikkje så lett å sjå på bilda.


AMF hadde også si eiga markering på Rekkedal gjestehus – for tilsette og andre gode hjelparar.

Frå venstre: Irene Hillestad, Laila Walseth Lid, Jørgen Lyngvær, Marit Gridseth Flø, Stig Flåskjer og Kate Kartveit.
Frå venstre: Reidulf Botn, Idar Flo, Steinar Høydal, Solgunn Bjørneset og Kate Kartveit.

Mot slutten på lang strategidiskusjon – og starten på ein «ny» universitetsdiskusjon?

Frå ei av gruppene som var i sving på styreseminaret. Frå venstre rundt bordet: Bethel Britto, Irmelin Losvik, Silje Dahl, Kjell Einar Dagfinrud og Joakim Yksnøy Rødven.

Deltakarane på det årlege styreseminaret til Høgskulestyret i Volda er ei brei forsamling: Høgskulestyret – med vara om dei ønsker det – høgskuleleiinga (rektorat, direktør, dekanar, direktørar/sjefar, representantar frå studentparlamentet og frå dei tilsettes organisasjonar). I alt var det 34 deltakarar. Det er slik det brukar å vere.

2 års strategiprosess

Tema på styreseminaret var strategiplanen for Høgskulen, som høgskuleleiinga starta arbeidet med for ca. 2 år sidan og som høgskulestyret har følgt tett det siste året.

Den indre samanhengen – og rekkefølga – på dei ulike elementa i strategiplanen er nok ikkje nødvendigvis lineær, men for å få oversyn over planen kan det vere ein grei måte å presentere planen på:

Samfunnsoppdrag -> Profil -> Visjon – > Verdiar – > Ambisjonar – > 4 satsingsområde – > Handlingsplanar (våren 2022)

Strategiplanen skal opp på styremøtet i desember for endeleg vedtak, og så vil det bli laga handlingsplanar ut frå dette våren 2022.

Dei fire satsingsområda, firkløveren vår (?) er desse:

  • Vi skal ha eit dynamisk og berekraftig læringsmiljø
  • Vi skal sikre høg kvalitet og heve ambisjonane innan profilutdanningane vår (evt «kjerneutdanningane»)
  • Vi skal ha utvalde forskingsmiljø som er leiande nasjonalt og kan hevde seg internasjonalt
  • Vi skal vere ein aktiv samfunnsaktør i regionen

Alle tilsette og Studentparlamentet fekk før styreseminaret høve til å kommentere på utkast til strategiplan, og det kom inn over 20 høyringssvar som omtalte alle delar av planen. Tidlegare har tilsette og studentar vore med i strategiverkstader og i styret og leiargrupper har planen vore drøfta fleire gonger.

Mitt hovudinntrykk av seminaret er at dei overordna, lange linjene i planen er på plass. Det vart lite diskusjon og då ned på einskildordnivå når vi snakka om samfunnsoppdrag, profil, visjon og verdiar. Planen er då også at desse delane av strategiplanen kan ligge fast fram til 2030.