Tidleg innsats i skule og barnehage – på norsk

Kunnskapsdepartementets utdanningspolitiske toppmøte 2018.

Kunnskapsdepartementet held år om anna såkalla «utdanningspolitiske toppmøte» – og i 2018 skjedde det 16. oktober.

I 2018 var temaet: «Tidlig innsats og samspillet mellom forskning, høyere utdanning, barnehager og skoler». Eller sagt på ein annan måte: Alle er samde om at det trengst meir og betre tidleg innsats i skule og barnehage – det er antakelig eit viktig tiltak for å få ein kvalitativt betre skule – og barnehage.

For meg var det ein stor skilnad på årets toppmøte og tidlegare toppmøte: Alle innleiarane – og dermed møtedeltakerane – snakka på norsk. Vi får tru at statsråd Nybø med dette også har gjort ei aldri så lita språkpolitisk markering.

Men språk vart også teke opp i dei faglege innlegga. Robert Ullmann som snakka om språkmeistring i barnehagane til Kanvas, også inspirert frå Finland. Eller Thomas Nordahl som prøvde å minne seg sjølv – og forskarkolleger – på at ein «er ikkje dum sjølv om ein snakkar slik at folk forstår ein». Eller Camilla Nereid frå Trondheim kommune – tidlegare NTNU – som ikkje forventa at slitne barnehage-/lærarar akkurat kasta seg over nivå 2 tidsskrift når dei skal drive fagutvikling på kvelds- og helgetid. Øystein Gilje ved UiO fortalde om døme på fagleg utvikling og formidling ved hjelp av nye media i samarbeid med Oslo kommune og andre kommunar i UiOs nærregion.

Korleis skal så tidleg innsats og kvalitetsutvikling i barnehage og skule følgjast opp?

Kunnskapsminister Iselin Nybø framheva blant anna at regjeringa i sitt framlegg til statsbudsjett har øyremerka 14 offentlege ph.d.-stillingar retta inn mot skule og barnehage.

I Langtidsplanen for forsking og høgare utdanning skal kvalitet i skulen styrkast gjennom utlysing av prosjektmidlar på det som blir kalla ein «Nasjonal konkurransearena». I tillegg kjem ei rekkje andre tiltak, der FINNUT-programmet i Forskingsrådet forvaltar heile 160 millionar kroner.

For å få mest og best muleg valuta for desse satsingane bør det stillast tydelege krav om formidling – på norsk – i desse satsingane.

Dette er ikkje sjølvsagt. Dei akademiske trendene har på dei fleste vis gått i motsett retning der publisering i internasjonale tidsskrift på engelsk har vore det einaste saliggjerende. Men om ein verkeleg ønskjer å oppnå læring og kunnskapsdeling i norsk skule og barnehage så bør det skje på norsk.

Dei fleste både på det utdanningspolitiske toppmøtet – i skule- og barnehage – og i lærarutdanningane – både skriv, snakkar og tenkjer betre på norsk enn på engelsk.

Trippelmarkering på sommaravslutninga 20. juni 2019

Mykje HVO-historie samla på seminar om HVO-historie. Frå venstre Harald Tafjord, Anne Øie, Arne Myklebust, Ketil Jarl Halse, Jan Driveklepp, Odd Ragnar Hunnes, Kåre Heggen og Jon Tvinnereim.

Historisk institutt arrangerte torsdag 6. september ope seminar om historieskriving for UH-institusjonar generelt, og HVO spesielt.

Program for seminaret.

På seminaret argumenterte Oddbjørn Melle for at ein viktig dato for Høgskulen i Volda er 20. juni 1969. Då vedtok Stortinget å opprette dei første DH-institusjonane som ei prøveordning, så det er antakelig det næraste vi kjem ein fødselsdato for DH-skulen i Volda.

Vedtaket aleine kan vere litt forvirrande – det står slik:

Stortingsvedtaket om oppretting av prøveordning med distriktshøgskular, 20. juni 1969

… men her står jo ingenting om nokon DH-skule i Volda. Berre Molde er omtala. Men av debatten i Stortinget går det klart fram at det var føresett at det skulle starte prøvedrift med DH-skule også i Volda.

Les debatten over meir enn 30 sider i Stortingstidende.

Høgskolen i Molde arbeider også med planar om ei jubileumsmarkering i 2019.

I 2019 er det også 25 år sidan samanslåinga av DH-skulen og Volda Lærarhøgskule i 1994.

Høgskulesamanslåing i Volda i 1994: Sverre Måseidvåg, Gudmund Hernes og Ketil Jarl Halse

Og så vil truleg og vonleg dei første spadetaka på Sivert – nybygget for mediefaga – bli teke rundt sommarferietida 2019.

Kollasj av dei fire framlegga til Sivert (nytt mediehus).

Så oppsummeringsvis:

  • 50-års jubileum for oppretting av DH-skulen i Volda
  • 25-års markering av samanslåinga av Volda lærarskule og DH-skulen i Volda
  • Byggjestart på Sivert Aarflot-huset («Mediehuset»)
Biblioteket her representert ved Elin Gundersen hadde utstilling av HVO-historiske arbeid i samband med seminaret.

Statsbudsjettet 2019 – Langtidsplanen 2019-2028

Iselin Nybø og Venstres første stortingsmelding: Langtidsplanen for forsking og høgare utdanning

Kunnskapsminister Iselin Nybø slo to fluger i ein smekk då ho 8.oktober både var med på å leggje fram regjeringas framlegg til statsbudsjett for 2019 og regjeringas langtidsplan for forsking og høgare utdanning for åra 2019-2028.

For statsbudsjettet har det kome mest høfleg klapping frå sektoren, medan langtidsplanen vekte meir åtgaum. Ein viktig skilnad på dei to dokumenta var at statsbudsjettet i grunnen ikkje gjev særleg økonomisk auke til UH-sektoren, men langtidsplanen ser ut til å gje meir pengar i åra som kjem. Ja, ein del av av dei kjem faktisk i 2019-budsjettet.
For Høgskulen i Volda har leiinga ikkje klart å finne så mange positive signal i budsjettframlegget, om ein då ikkje skal rekne stabile kutt som eit teikn på ein føreåtseieleg politikk.

Statsbudsjettet for 2019 for Høgskulen i Volda (www.hivolda.no).

Eit tiltak som ikkje vart innført, men som mange i sektoren pustar letta ut over er at det ikkje har kome økonomiske insentiv til utviklingsavtalane som alle UH-institusjonar i desse dagar innfører.
Fortsett å lese Statsbudsjettet 2019 – Langtidsplanen 2019-2028

Nynorsk kultursentrum 25 år: Helsing til ein ung 25-åring frå ein gammal 24-åring *)

Ottar Grepstad heldt kanskje sin siste store tale som direktør ved Nynorsk kultursentrum, 28. september 2018.

Applaus til Grepstad frå festlyden, fredag 28. september 2019 (video).

Høgskulen i Volda var i 1993 med blant stiftarane av Nynorsk kultursentrum. Vi var då to institusjonar. Volda lærarhøgskule og Distriktshøgskulen i Volda. I 1994 vart dei to slått saman til Høgskulen i Volda. Det skal vi markere neste år. Vi har litt å lære av Nynorsk kultursentrum når det gjeld feiring!

I 2019 skal vi også feire at det er 50 år sidan fødselsdagen til DH-skulen i Volda. Datoen er 20.6.2019. Då er det 50 år sidan Stortinget vedtok å etablere dei første DH-skulane – blant dei Volda.

Men vi er likevel eldre enn som så – lærarskulen vart skipa i 1861 og sidan då har det vore drive høgare utdanning i Volda.

Så denne helsinga går frå ein nokså gammal 24-åring til ein ung og vital 25-åring!

Blogginnlegg: Jubileumsåra 2019-2022: Her trengst det ei bok! Og ein fest

Fagfolk ved Høgskulen i Volda stod sentralt i grunnarbeidet som førte fram til etableringa av Nynorsk kultursentrum og det som på folkemunne vert kalla Aasentunet i Hovdebygda. Særleg avdøde historieprofessor Jostein Nerbøvik har fortent nok vorte minna litt ekstra på denne jubileumsfeiringa. Mange andre kunne vore nemnde.

Fortsett å lese Nynorsk kultursentrum 25 år: Helsing til ein ung 25-åring frå ein gammal 24-åring *)

SHOT-undersøkinga: Litt bra – mange spørsmålsteikn

SHOT: Studentenes helse- og trivselsundersøkelse

Studentane ved Høgskulen i Volda har i 2018 for første gong delteke i SHOT-undersøkinga som handlar om studentanes helse og trivsel. Kva fortel SHOT-undersøkinga om korleis voldastudentane har det når det gjeld helse og trivsel?

I ein første kommentar som vart publisert på våre eigne nettsider så var eg sjølv mest oppteken av at vi låg bra an i høve til andre studiestader, og då var tala ikkje så verst. Særleg glad vart eg for å sjå at våre studentar er veldig nøgde med studentmiljøet i Volda. 69 prosent av dei som deltok i undersøkinga tykte at studentmiljøet i Volda er godt. Det er eit svært bra tal. Faktisk er dette sjette beste scoren av dei 42 studiestadene som deltok i SHOT i 2018. Det skal vi vere glade for.

Omtale av SHOT på www.hivolda.no:
Men dette kan absolutt ikkje vere ei sovepute – vi både må og skal bli betre. Ein betre høgskule, ein betre studiestad – og då må fleire studentar oppleve at at Volda er ein bra plass og ein bra høgskule for dei.
Kva kan vi så bli betre på? På mange område ligg Volda ikkje godt an i høve til landsgjennomsnittet, men kva det kjem av og korleis vi kan bli betre er vanskelege spørsmål.
Fortsett å lese SHOT-undersøkinga: Litt bra – mange spørsmålsteikn

FoU-prisen 2018: Siv Therese Måseidvåg Gamlem

Gratulantar og prisvinnar: Frå venstre Sverre Måseidvåg, Thelma Måseidvåg, Siv Therese Måseidvåg Gamlem, Stein-Ivar Gamlem og Johann Roppen.

Helsingstale frå rektor til prisvinnar Siv Therese Måseidvåg Gamlem: 

Med musikk frå Elizabeth Oltedal og Øystein Salhus har Forskingsdagane 2018 ved Høgskulen i Volda vorte offisielt opna, og det er her i biblioteket – slik vi har gjort det dei siste åra.

Forskingsdagane er ein nasjonal forskingsfestival, og årets tema er Oppvekst.

Høgskulen i Volda har i 2018 over 25 arrangement under forskingsdagane og er i år som tidlegare ein av dei norske universitets- og høgskuleinstitusjonane som satsar mest på fagleg formidling ved å ha mange og mangfaldige arrangement under Forskingsdagane. Dermed både formidlar vi fag og forsking – men ønskjer også å kome i fagleg dialog, i samtale om fag og forsking på ein tilgjengeleg måte.

Eg vil i samband med det nemne to førpremierar for Forskingsdagane i Volda, to arrangmenet frå onsdag denne veka. Den første i var konferansen: «Inkluderande fellesskap – universell utforming». Altså tilgang for alle. Det andre arrangementet hadde tittelen «Nynorsk digital oppvekst», og var eit debattmøte i samarbeid med Volda mållag, Nynorsk kultursentrum og det nynorske digitale oppslagsverket Allkunne. Igjen kan vi seie at tilgang for alle var eit underliggande tema. Ved døra til biblioteket finn de ei utstilling med interessante bidrag til dette temaet.

Men så har vi det som skal skje her i biblioteket. No. Nemleg utdeling av den årlege FoU-prisen ved Høgskulen i Volda.

Fortsett å lese FoU-prisen 2018: Siv Therese Måseidvåg Gamlem

Orientering til høgskulestyret, 13. september 2019

Styremedlemmer og tilhøyrarar på møtet i Høgskulestyret (skjermdump).
Høgskulestyret ønskjer på alle styremøte å få ei kort orientering frå rektor om saker som styret reknar som særleg viktige. Struktursaka og grunnskulelærarutdanningane blir det orientert om på alle styremøte.
Nedanfor står orienteringa frå styremøtet 13. september 2019.

Struktursaka og samarbeidsavtalen med UiB

Samarbeidsavtalen mellom Universitetet i Bergen og Høgskulen i Volda vart signert i 2016 og skulle vare for tre år, med opsjon på forlenging i tre nye år. Det må altså vi og UiB ta stilling til våren 2019. Det kan antakelig passe å forlenge avtalen på Solstrand-seminaret i mars 2019. Avtalen er inngått på rektornivå på dei to institusjonane og styra har fått avtalen til orientering.
På fellesnivået så har prorektor i Volda hatt møte med prorektor for utdanning i Bergen. Leiinga i Volda skal også ha eit møte med våre felles professorar, altså II-arane i Volda som er tilsette ved UiB den 21. september.
På fagleg nivå melder Avdeling for samfunnsfag og historie om nye aktivitetar innanfor eller i tilknytning til samarbeidsavtalen. Det er samarbeid om metodeundervisning, barnevernssamarbeid der også Høgskulen på Vestlandet er med. Avdeling for humanistiske fag og lærarutdanning har rigga forskingsprosjektet DigiGLU – altså digitalisering av grunnskulelærarutdanninga – slik at professor Rune Johan Krumsvik er prosjektleiar i lag med professor Peder Haug. Krumsvik er som kjent II-ar ved Avdeling for kulturfag.

Fortsett å lese Orientering til høgskulestyret, 13. september 2019

Helsing til doktorand Torhild Erika Lillemark Høydalsvik

Ingen tvil – Høydalsvik tek tak i disputasen. Frå venstre dekan Arne Myklebust, 3.opponent Margareth Sandvik, 2. opponent Bjørn Stensaker, prodekan for forsking (OsloMet) Halla Bjørk Holmarsdottir og rettleiar Liv Gjems.

OsloMet sin omtale av disputasen.
Høgskulen i Volda sin omtale av disputasen.

Helsing frå rektor til doktoranden på doktormiddagen, fredag 14. september 2019:

På vegne av alle tilsette ved Høgskulen i Volda vil eg som rektor nytte høvet til å gratulere Torhild og alle andre involverte med vel gjennomført disputas.
Torhild har på ein engasjert og klarspråkleg måte levert eit forsvar som syner kor viktig ho meiner det er med barnehagelærarutdanning og rolla som lærarutdannar.
Kommisjonsmedlemmene har tydeleg synt at avhandlinga har trigga dei på mange måtar. OsloMet skal ha ros for å ha fått fram nok ein kandidat – og eg ser at mange frå fagmiljøet i Oslo også har møtt opp her.

Fortsett å lese Helsing til doktorand Torhild Erika Lillemark Høydalsvik

Henrik Kaarstad-huset: Nytt tak på 96-åringen

Nøkkelpersonar i arbeidet: Arbeidsleiar Olav Rangseter i Dalsfjord Bygg og Driftsleiar Frank Lande ved Statsbygg i Volda.

Taket på Kaarstad-huset blir no reparert. Det er derfor huset har vore ikledd stillas på alle kantar dei siste månadene. Men i september skal arbeidet vere ferdig og stillasa blir fjerna. Og då blir det vonleg fleire tiår før det blir nødvendig med nytt takarbeid av særleg omfang. Førre gongen taket vart reparert var tilbake i 1982, men diverre var det no nødvendig å ta att ein god del av arbeidet frå 1982 – det var ikkje godt nok.

– Eg har sett det i fleire år at taket må takast, seier Statsbyggs mann i Volda, Frank Lande. Og i 2018 var pengane på plass så arbeidet kunne gjerast.

I tillegg til taksteinen har det også blitt reparasjonar i klokketårnet, takrenner og beslag og måling av vinduskarmar og ymse anna. Så det blir ein verkeleg rehabilitert og skinande 96-åring som viser seg fram når stillasa blir tekne bort.

Eitt artig historisk poeng er at nokre av takhellene var gåen, men det var ikkje nødvendig å dra veldig langt for å finne nye: Ei gammal løe på Engeset i Volda hadde Altaskifer av akkurat same kvalitet og alder som på Kaarstad-huset.

Fortsett å lese Henrik Kaarstad-huset: Nytt tak på 96-åringen

Statsbudsjettet for 2019: Kva kan HVO vente av Iselin Nybø?

Kunnskapsminister Iselin Nybø. Foto: Marte Garmann.

Regjeringas sitt framlegg til statsbudsjett for 2019 vert etter planen lagt fram 8.oktober 2018. Dette blir Iselin Nybøs første statsbudsjett som Kunnskapsminister. Kva kan vi vente av budsjettet til hennar departement?

For Høgskulen i Volda må vi nok vere førebudde på eit nullbudsjett. Det store spørsmålet blir om vi i statsbudsjettet eller i løpet av 2019 får tildelt prosjekt- og utviklingsmidlar som kan kompensere for lågare grunnløyving, og det har vi godt håp om. Vi har sett at innanfor lærarutdanning og ikkje minst vidareutdanning av lærarar så har det vore svært mange fleirårige prosjekt der Høgskulen i Volda har spelt ei viktig rolle i regionen og delvis nasjonalt. Eg trur det heller blir fleire enn færre slike oppgåver for oss i åra som kjem. I sum kan vi difor håpe og tru at den samla løyvinga til Høgskulen i Volda ikkje går ned.

Eitt døme på slike tiltak er «Kompetanse for kvalitet» som skal gå til 2025 der det særleg vert satsa på vidareutdanning innanfor matematikk, norsk og engelsk.

Vi veit frå før at grunnløyvinga kjem til å gå ned. Stortingsfleirtalet har vedtatt endringar som gjev oss lågare grunnløyving, og den vert no gradvis innført. Rett nok med ein litt mjukare overgang enn det først vart lagt opp til av den førre regjeringa. Men diverre er ikkje venta nytt i dette tilfellet godt nytt. Høgskulen i Volda har dei siste tiåra hatt lågare grunnløyving enn andre institusjonar, og no er den altså på veg nedover. Vi ser vel ikkje så mykje til premiering av billig og effektiv drift – vi må tvert i mot kjempe stadig hardare for å nå fram i konkurransen mot betre finansierte institusjonar og med den nye utviklingsavtalen risikerer vi også å få trekk i grunnløyvinga, men vi skal sjølvsagt arbeide godt for å unngå det.

Høgskulens ønskeliste

Høgskulestyret vedtok i september 2017 framlegg til tiltak «utanfor ramma» som det heiter – som i klartekst betyr at det er styrets framlegg til tilleggsløyvingar for 2019. Eller ønskelista vår, kan ein vel også litt uhøgtidleg kalle det.

Fortsett å lese Statsbudsjettet for 2019: Kva kan HVO vente av Iselin Nybø?