Finansieringa av grunnskulelærarutdanninga må styrkast

Felles fråsegn frå rektorane ved institusjonane som driv grunnskulelærarutdanning.

Som rektorar ved institusjonar som utdannar grunnskulelærarar set vi pris på Regjeringa si satsing. Gode lærarutdanningar gir viktige bidrag til Noreg som kunnskapsnasjon. Strategien Lærerutdanning 2025 har ambisiøse mål og klare føringar for kvalitetsutviklingsarbeid i lærarutdanningane, og vi er innstilt på å bidra til kvalitetsheving. I samband med dette er det viktig med forsking som utdanninga skal bygge på, i lag med samarbeidet mellom lærarutdanningane og praksisfeltet, altså barnehagane og skulane. Som institusjonsleiarar stør vi opp om måla, innsatsområda og tiltaka som strategien løfter fram.  

Vi vil likevel peike på at å gå frå ei fireårig bachelorutdanning av grunnskulelærarar til ei femårig integrert masterutdanning kostar pengar. Det er særleg tre ting vi vil peike på:

• Auka lønnskostnader på grunn av nye kompetansekrav til dei fagleg tilsette.

• Endå høgare utbetalingar til praksisfeltet, og som framleis blir betalt over institusjonanes budsjett.

• Det femte studieåret gir 25 prosent fleire studentar i lærarutdanningane, og då treng vi meir plass og får auka driftskostnader frå hausten 2021.

Kompetansekrava: Studietilsynsforskrifta stiller minstekrav til kompetanse ved ulike typar utdanningar. Mens bachelorutdanningar berre har krav om at 20 prosent av dei fagleg tilsette skal ha førstekompetanse, krev masterutdanningar minst 50 prosent. 10 prosent av desse skal vere professorar eller dosentar.

I tillegg har dei fleste lærarutdanningane etablert eigne doktorgradsprogram for å skaffe seg nødvendig førstekompetanse og styrke forskinga i tilknyting til lærarutdanningane. For ph.d. krevst det 50/50 professorar og førsteamanuensar. Ein framtidig lærarutdanningsinstitusjon med masterutdanning og ph.d. program må altså ha ein helt anna kompetanseprofil enn dei tidlegare bachelorutdanningane hadde. Basert på lønsstatistikk og fordeling av arbeidstid mellom høgskolelektorar og professorar vil ein undervisningstime med ein professor koste over dobbelt så mykje som ein time med ein høgskulelektor.

Praksiskostnader: Masterreformen medfører fleire praksisdager og dermed dyrare praksis. Det viktige her er at:

• Til skilnad frå helse- og sosialsektoren har ikkje skular og barnehagar plikt til å ta imot studentar i praksis. Dei krev betaling for dette.

• Lærarutdanningsinstitusjonane må følgje Rundskriv F-04-05 (Øvingslæreravtalen) eller inngå eigne lokale avtalar.

• Praksisopplæringa kjem på toppen av 300 studiepoeng med fag. Praksis gir i seg sjølv ikkje studiepoeng som utløyser resultatmiddel frå KD, slik tilfellet er til dømes på sjukepleierutdanning.

• Lærarutdanningsinstitusjonane har til liks med andre profesjonsutdanningar også interne kostnader knytt til administrasjon og oppfølging av praksisopplæringa.

Auka tal studentar – det femte året: Frå og med hausten 2021 får vi 25 prosent fleire GLU-studentar fordi det vil vere fem parallelle trinn mot fire tidlegare. Om alt anne elles er likt aukar behovet for undervisningsrom, lesesalar og andre areal, infrastruktur og lærarkrefter med 25 prosent. 

Vi rektorane ved institusjonane som driv lærarutdanning, er stolte av å stå i spissen for ei så viktig utdanning, og støttar fullt ut omleggina til fem år, slik at norske lærarar kan bli enda betre utdanna for si viktige samfunnsoppgåve. For å nå regjeringas ambisjonar for dei nye grunnskulelærarutdanningane må finansieringa av desse utdanningane styrkast. Dette kan best skje ved at det femte året blir finansiert ved tildeling av nye studieplassar og at desse utdanningane får høgare kategori i KDs finansieringssystem.

Kathrine Skretting (Høgskolen i Innlandet), Lars-Petter Jelsness-Jørgensen (Høgskolen i Østfold), Johann Roppen (Høgskulen i Volda), Berit Rokne (Høgskulen på Vestlandet), Hanne Solheim Hansen (Nord Universitet), Gunnar Bovim (NTNU), Curt Rice (OsloMet), Gunvor Guttorm (Samisk Høgskole), Sunniva Whittaker (Universitetet i Agder), Klaus Mohn (Universitetet i Stavanger), Petter Aasen (Universitetet i Sørøst-Norge), Anne Husebekk (Universitetet i Tromsø), Erik Waaler (Norsk Lærerakademi)

Velkomsttale på opning av studieåret 2019-2020

Tale i høve semesteropning 20. august 2019.

Frå venstre: Johann Roppen, Iselin Nybø og programleiarane Paloma Lorenzale Alonso og Trym Rimmen.

Statsråd. Fylkesmann. Stortingsrepresentant. Fylkesordførar. Inviterte gjester. Tilsette ved Høgskulen i Volda:  

Eg er takksam for at de har kome hit i dag for å ønske velkomen dagens hovudpersonar: Nemleg dei nye studentane! 

Til de som er nye studentar i Volda. Velkomen hit. Her vil de møte opne dører. Gå gjennom dei. Møt  nye menneske. Skap ei ny framtid i lag med oss. I lag med dine framtidige medstudentar. Lærarar. Og alle andre som har med høgskulen å gjere. 

Det er gjennom slik samskaping at kunnskap blir til.

Eg kan love deg at om du går inn ei opa dør med eit ope sinn, så vil du finne folk og idear som du ikkje visste om eller visste var spennnande og interessante. 

A particular welcome to all new international students who are here today.

International students, international staff and guest lecturers, and our many international student festivals, add an extra dimension to our college and our community as a whole. It makes Volda that much more interesting and colorful.

Travelling abroad means meeting new people, new ideas and new cultural expressions. We are starting this cultural safari of yours in Norway, today, by offering pieces of world music. Our very own Norwegian World music. Created a long time ago by common people in our region. And performed today by excellent young musicians, being attached either to the region or to the college. The door is open. The music is playing. Now it’s up to You. 

Vi ønska alle kvarandre ein varm velkomst til Volda. 

Men er det rette ordet lenger? Å ønske kvarandre ein VARM velkomst? For oss nordboar har ordet varme vore positivt lada: Vi høyrer om den varmhjarta samaritanen, vi vil ha det varmt og koseleg og i songen heiter det «å kjenne varmen frå ei eller ein som er glad i deg deg». 

Men vi har no kome dit at klimaet også endrar språket vårt. I vermeldinga er det ikkje lenger slik at dei med glede melder om varmerekordar og klippar over i reportasjar om øl, is og badeliv. Nei, dei tenkjer også på dei som får problem med for mykje varme, og vel sine ord med omtanke. Det kan bli for mykje lys og varme.

FNs berekraftsmål nr 13 handlar om å snu klimaendringane. Kva kan vi som studentar og forskarar bidra med her? Vi kan naturlegvis håpe på at teknologiske gjennombrot vil hjelpe oss. Men den grunnleggande naturvitskaplege kunnskapen om global oppvarming har vi, og vi har hatt den lenge. 

Som all utvikling handlar dette om korleis vi som menneske brukar kunnskap. Om kva vi legg vekt på i skulen, diskuterer i media, formidlar og opplever gjennom kulturuttrykk. Og korleis vi driv samfunnsplanlegging. 

Skule, media, kulturfag og samfunnsplanlegging er berre nokre av studia som finst ved den mangfaldige Høgskulen i Volda. Når du no har valt å studere her blir du ein del av vårt faglege fellesskap og eg håper du vil løfte i lag i vår felles visjon: Kunnskap for framtida. 

Framtida handlar om mykje meir enn teknologi, kjøp og sal. Framtida handlar om menneske. Kunnskap for framtida.

Så. Etter ein alt for varm sommar håper eg mange av dykk vil sette pris på det som kanskje blir ein sval haust i Volda, med lette regndropar mot kinn og spennande, opne dører mot framtida.  

Uteliv og Volda er to sider av same sak. Og kan bety både natur og kultur. Eg vil her seie to ting som ligg meg sterkt på hjarta å få fram:  

Ha opne dører mellom kvarandre. Ta vare på kvarandre. Bry deg om dine medstudentar. Ta ansvar. Spør korleis folk har det. Anten det er på fest på vårt legendariske studenthus Rokken, på høgskulen eller på nettet.  

Vi har verdas vakraste natur: Skarpe tindar, ville vindar, reint vatn i store mengder – både på hav, på land – og ovanfrå. Men fjord- og kystbygdene på Sunnmøre er berre ei smal trygg stripe mellom eit av verdas villaste og vakraste hav på den eine sida og farleg fine tindar på den andre sida. 

Fjella på Sunnmøre krev liv kvart år, seinast for få veker sidan. Det er risikabelt å ferdast i farlege fjell. 

Så gå ut av døra. Bruk naturen. Bruk havet. Bruk snøen. Men skaff deg kunnskapen som trengst for å ferdast trygt.  

Gled dykk til Volda! Volda gler seg til dykk! 

Lukke til med studieåra i Volda!

Sommarhelsing frå rektor – 5. juli 2019

Kjære alle tilsette ved Høgskulen i Volda! 

Først og fremst vil eg ønskje alle tilsette ein god sommar og håper alle får ein fin ferie og får ladde batteri og får ny kveik om det trengst. Til dei som har oppgåver som gjer at dei må jobbe mesteparten av juli eller august så håper eg dei også får fine dagar.

God sommar!

Vi har lagt bak oss nok eit spennande år på Høgskulen i Volda.  Det vart ei fin jubileumsmarkering 20. juni, og eg håper dei som deltok fekk både ein kjekk og tankevekkande dag.

Vi stilte oss opp – 10 rektorar på rad. Alle menn. Det er ikkje eit godt teikn for ein institusjon som har hatt fleirtal av kvinnelege studentar i 100 år, og som i løpet av dei siste åra også har fått kvinnefleirtal på nesten alle kompetansenivå. Men kven er nærast til å gjere noko med det?

Sjølv tenkte eg også tilbake på mi tid som student ved DH-skulen. Dåverande rektor Tor-Johan Ekeland var med på å finansiere ei jubileumsmarkering – eit debattmøte – for Ottosen-komiteens arbeid, som la grunnlaget for DH-skulane. Vi i deet dåverande studentlagsstyret (= studentparlamentet) fekk Kristian Ottosen sjølv til å kome til Volda, og spørsmålet han skulle svare på var om DH-skulane hadde blitt slik han hadde tenkt. Eg trur svaret var at dei faktisk hadde begynt å leve sitt eige liv. Og sånn måtte det kanskje bli?

Dette er altså ca 30 år sidan, og det er rart å tenke tilbake på at eg som ung student tenkte på DH-skulen som ein veletablert, trygg, gammal institusjon – på heile 20 år. Kva er den då i dag? Det stemmer at institusjonen har blitt endå gamlare. Men trygg? 

Vi ser at det nyfusjonerte Nord universitet ikkje framstår som ei vidare trygg hamn for ein institusjon og studiestad som Nesna. Etter over 100 år ser det ut til at det no er slutt. Så å vere veletablert og gammal er ingen garanti for tryggleik. Men det er vel også Nord universitet si oppleving at dei som institusjon ikkje er trygge. Nord opplever at departementet har separate møte med delar av styret, at statsråden møter opp på styremøte, at rektor brått trekker seg, og at når det kjem framlegg frå universitetet sjølv om å gjere dramatiske grep ved å legge ned Nesna og andre studiestader, så blir det møtt med nye politiske signal frå Kunnskapsdepartementets politiske leiing. 

Jubileumshelsing frå Jostein Fet i høve jubileumsfeiring 20. juni 2019

Jostein Fet 2019. Video: Rune Mo.

Under jubileumsmarkeringa 20. juni 2019 fekk vi diverre litt tekniske vanskar med å syne fram Jostein Fets helsing i høve jubileumsmarkeringa, og det var etableringa av DH-skulen som Jostein Fet her fortalde om. Jostein Fet var tilsett på Volda lærarhøgskule og deretter på Møre og Romsdal Distriktshøgskule Volda der han var ein av dei aller første som vart tilsett i 1970 – og der han arbeidde fram til han vart pensjonist, då som dosent i litteratur.

I 2017 vart han kreert til æresdoktor ved Universitetet i Bergen.

Helsinga frå Jostein Fet er tilgjengeleg på Youtube, og du kan høyre og sjå Jostein her.

Les meir om Jostein Fet på Allkunne.no.
Jostein Fets publiseringar (Oria)

Fjordkonferansen 2019 – opningshelsing, 19. juni 2019.

Kjære alle deltakarar på Fjordkonferansen 2019, og ei særleg helsing til dykk som er arrangørar av konferansen.  Spesielt kollegene ved Høgskulen i Volda som har drege det tyngste lasset for å få arrangert årets konferanse. Eg vil gjerne seie gratulerer med dagen!

Eg vil også rette ei særleg helsing til professor Øyvind Helgesen ved NTNU. Han har kanskje mest i kulissane lagt ned eit stort, godt og viktig arbeid for å halde i gang Fjordkonferansen år etter år. No har han gitt beskjed om at nok er nok, og det må vi respektere. På vegne av alle dei involverte institusjonane vil eg rette ein stor takk til Øyvind.

Det er ei stor glede å få stå her og halde denne opningshelsinga. Det er i grunnen litt som ein olympiade. Olympiader går som kjent fire-års syklusar, og det gjer Fjordkonferansen også. No er det fire år sidan sist Volda hadde hovudansvaret for å arrangere Fjordkonferansen og eg er alltid glad for å få kome hit til Loen og få med ein bit av konferansen.
Fire år er også for mange doktorgradsstudentar tida dei har til rådvelde for å skrive ei doktoravhandling. Ja, med pliktarbeid då. Sjølv er ikkje noko føredøme i så måte – eg måtte bruke 8 år på mitt  doktorgradsprosjekt i medievitskap ved Universitetet i Bergen Kanskje hadde det gått fortare om eg hadde hatt rettleiar i Volda eller i regionen. Eller ikkje hadde fått lov å følgje mitt eige hovud og ta eit avbrekk og jobbe eit år i det statlege mediebyråkratiet. 


Symposium, 50 og 25 år

Det er travle dagar i Volda – og sikkert andre stader desse dagar. Denne fasen etter at undervisninga er ferdig er det nok mange som er i konferansemodus. Avdeling for mediefag ved Høgskulen i Volda arrangerte dei første dagane av denne veka eit internasjonalt symposium i journalistikk. Og Geiranger og Stryn og Hoven var definitivt trekkplaster som gjorde at internasjonale toppnamn fekk ein ekstra god grunn og motivasjon til å kome til Sunnmøre og Nordfjord. 

Søre Sunnmøre tingrett er viktig – også for Høgskulen i Volda

Sorenskrivargarden i Volda

Høgskulen i Volda har i dag sendt innspel til Domstolskommisjonen gjeldande Søre Sunnmøre tingrett:

Høgskulen i Volda har følgt med på debatten om muleg nedlegging av Søre Sunnmøre tingrett i Volda. Tingretten er viktig også for Høgskulen i Volda, og vi ønskjer med dette brevet å gjere greie for det og ber om at Domstolsadministrasjonen også legg vekt på det i den vidare vurderinga av saka.

Opening speech, Volda-symposium 2019: «Professional and Peripheral News Workers and the Shifting Importance of Platforms»

Dear guests, dean, distinguished professors, staff and students.
Scientific chair. Symposium panel. Local organizing committee.  
And research-group: Media, professions and society. 

Welcome to the symposium: «Professional and Peripheral News Workers and the Shifting Importance of Platforms». 

And a special and warm welcome to the guest who are in Volda and possibly in Norway for the very first time. We hope You will enjoy the stay, and we will be happy to see You again. 

Professor Oscar Westlund, scientific chair. Photo: Jonas Koezle

As rector of the Volda University College I’m very proud of this symposium happening i Volda and Loen. And speaking for all of the University College we all wish You the best and hope that the days on the symposium will live up to the expectations of all of the Volda University College: In Norwegian we say: Lære, leve, oppleve. In English: Learning, living, experiencing. 

Yksnøya 40 år: Lære, leve, oppleve – og overleve

Yksnøya: Base for studiar i friluftsliv

-Yksnøya er Høgskulens finaste klasserom, erklærte dekan Aud Folkestad under lita markering av at høgskulen har drive undervisning og utvikling av kystfriluftsliv på Yksnøya i 40 år. Det var velvalde dekanord!

Kva er Yksnøya? Yksnøya er ei lita øy mellom fire-fem fjordar: Voldsfjorden, Ørstafjorden, Vartdalsfjorden og Rovdefjorden. Og øya ligg også i innløpet til det oppstykka og mangfaldige farvatnet mellom Ulstein og Herøy med sine hundrevis av holmar og båar og skjer. Og på Yksnøya ligg altså høgskulens base for kystfriluftsliv. I 40 år har Yksnøya vore ein nær, tenleg og relevant arena for studentar og fagfolk i friluftsliv. Og Yksnøya burde ha potensiale til å bli brukt også av andre fagmiljø på Høgskulen i Volda. Kanskje alle? 

Litt forenkla kan ein seie at kystfriluftsliv er eitt av tre geografiske nedslagsfelt eller øvingsarenaer for utdanningane i friluftsliv i Volda. Dei to andre områda er fjordbotnane og låglandet. Den tredje er det alpine. Volda og Sunnmøre har alt!

Basen på Yksnøya starta som eit eksperiment på lærarutdanninga i 1979. Det meste måtte improviserast. Og mykje har vokse til: Eit naust/båthus/undersvisningslokale, 6-7 trebåtar, teltplass, vasskjelde, stiar, tenlege båtplassar og kaier og meir til. Litt var der frå før – mykje har kome til desse 40 åra. 

Typisk for haldninga til dei som har arbeidd med og på Yksnøya var Ola Einangs innlegg på 40-årsmarkeringa: – Vi har no mest lyst å sjå framover heller enn å sjå bakover! 

Det er inga tvil om at det var arbeidet til svært engasjerte fagfolk på høgskulen som har gjort at kystbasen har fått utvikle seg til det den har blitt. Men kva no? Kva med framtida? Som ordførar og tidlegare HVO-rektor Jørgen Amdam sa på 40 års markeringa: – Det er ofte ein kritisk fase når eldsjeler og etablerarar overlater roret til nye folk som skal syte for vanleg drift.

Sjølv har eg godt håp om at denne overgangen skal bli vellukka. Det er både fordi det er lagt eit svært godt grunnlag dei første 40 åra, så dei nye fagfolka som skal ta meir og meir over i åra som kjem er ikkje akkurat nye på Yksnøya. 

Ein dansk student på friluftsliv fortalde om korleis ho tenkte før ho valde Volda og Yksnøya: – Kva var spesielt med tilbodet i Volda? Jau, å lære å segle med lokalt bygde trebåtar! Det var det ingen andre som tilbaud! Mange andre friluftsaktivitetar kan ein få lære og utvikle mange stader – men akkurat trebåtar: Det er spesielt. 

Det er ikkje feil at også årsrapporten til Høgskulen i Volda for 2018 har nettopp ein trebåt med spent segl på framsida.

Eit kanskje uoffisielt motto for Høgskulen i Volda er: Lære, leve, oppleve. Men når det gjeld friluftsliv så kan ein legge til: Å overleve. For tryggleik, risikovurderingar og å tilpasse seg og deltakarar til ver og vind og verktøy – som båtar – er sentrale tema i faget. 

På 40-årsmarkeringa fortalde Frode Sætre om korleis fagmiljøet hadde starta med kanoar, men av mange grunnar fann dei ut at det var sikrare og gav betre læring om studentane fekk lære seg å meistre hav og vind med sunnmørske trebåtar. Det er jo ein meir enn tusenårig tradisjon for at akkurat slike båtar høver godt på våre trakter. Og at båtane har vorte bygde i Bjørkedalen gjer ikkje den lokale tilknytninga svakare. 

Så eg vil nytte også denne bloggplassen til å ønskje alle involverte på Yksnøya lukke til med det vidare arbeidet – og eg håper eg blir invitert til 50-årsmarkeringa! 

Historikk om Yksnøya

  • Spor etter liv frå yngre steinalder
  • Frå ca 1600: Kontinuerleg gardsdrift
  • Ca 1900: 6 bruk – ca 40 personar bur på Yksnøya
  • 1910: Skulehuset blir bygd – på dugnad
  • 1938: Brevhus opnar på Yksnøya: Postnr 6117 Yksnøy
  • 1954: Skulen på Yksnøya blir lagt ned – skuleborna går på skule på Lid
  • 1957: Ferjesamband med to daglege avgangar
  • 1976: Ferjesambandet til Yksnøya blir lagt ned – øya får bygdebåtrute
  • 1979: Høgskulen i Volda startar sine aktivitetar på Yksnøya.
  • 1986: Brevhuset blir lagt ned.
  • 1999: Bygdebåtruta blir lagt ned.
  • 2004: Yksnøya får sikker grunnvasskjelde
  • 2005: Friluftsbasen blir avduka
  • 2006: Forskingsdagane held arrangement på Yksnøya
  • 2008: Høgskulen overtek skyssbåten Ina Kristin og nyttar den i ein periode som skulebåt
  • 2010: Høgskulen kjøper trerøring frå Bjørkedalen – og døyper den i kornøl
  • 2013: Friluftsbasen blir rekna som ferdig utbygd
  • 2018: Straumkabelen til Yksnøya blir øydelagd – men Tussa legg ny kabel
  • 2019: 40-årsmarkering av friluftsbasen

Les meir om Yksnøya på Wikipedia.

40-års markeringa.

Orientering til høgskulestyret, 13. juni 2019

På kvart styremøte gjev rektor ei kort orientering om ting som har skjedd og skjer og som styret bør kjenne til. Desse orienteringane vert også lagt ut på rektorbloggen.

I tillegg til denne orienteringa er det mange andre kanalar til informasjon om aktuelle saker ved Høgskulen i Volda. Rektor skriv også eit nyhendebrev som vert send til alle tilsette og til media. Dei er tilgjengelege på denne nettsida: https://www.hivolda.no/om-hogskulen-volda/nyhendebrev

Idrettsanlegg på og ved høgskuleområdet

Kommunestyret i Volda kommune har vedteke å seie ja til framlegget om å bygge ein ny idrettshall ved høgskuleområdet: Volda Campus Sparebank1 Arena. Bygginga startar om kort tid og byggetida er ca 1,5 år.

Vi er spente både på byggetida og kva denne hallen får å seie for høgskulen og høgskuleområdet. Pr i dag har høgskulen ingen avtalar om bruk av den nye idrettshallen. Volda kommune eig grunnen og parkeringskjellaren under huset. Der vil det kome ca 120 parkeringsplassar og vi reknar med det vil kome på plass ein avtale mellom kommune og høgskule om bruk av desse plassane.

Høgskulen stengde symjebassenget i Idrettsbygget måndag den 13.mai. Det gjorde vi etter at vi fredag den 10. mai fekk eit brev frå Statsbygg der vurderingar i ein konsulentrapport frå selskapet Rambøll vart formidla. Det var ut frå ei vurdering av tryggleik hallen vart stengt. Rapporten frå Rambøll ligg på våre nettsider. Dette er ikkje kjekt. Korkje for studentar, tilsette og ikkje minst barn og unge i Volda og andre stader som har brukt symjehallen mykje i nesten 60 år.

Greetings for MMP-students, Volda University College, Aasentunet, June 7th, 2019

The candidates of 2019. Photo: Erling Sivertsen.

Dean.
Staff. 
And dear students.
No!
Candidates!
Masters! 

I’m really happy to see You here today. A two-year study. A masters degree in Media Practices (MMP). That’s really something to celebrate!

We have had an excellent event with music, students contributions. And the global ambitions of the Master of Media Practices has been highlighted with cases from Svalbard – and India. 

It always makes me smile returning to this museum, this cultural centre, Aasentunet. One thing is that this is the Bethlehem or Kaaba for nynorsk language, as this place was the birthplace of Ivar Aasen, the autodidact scholar who founded nynorsk language. As an internationally recognized linguist he changed Norway and Norwegian language for ever. And nynorsk has always been one of the pillars of the identity of Volda University College.

But for me personally, it also makes me smile returning here, because when i earned my doctoral degree 16-years ago, in 2003, the celebration, the party was here in this very building. 

Maybe You too after the masters examination feels like I did after my doctoral dissertation: After a strenous inquisition, I couldn’t remember much from the party. I think I laughed like a drunk most of the time. But I think people were happy to be here, joining in on a day which was once-in-a-lifetime.