Færre førstekompetente på HVO – men framtida ser lovande ut

Disputas ved Høgskulen i Volda 2023: Frå venstre opponent Knut Løndal (Oslomet), doktorand Ingeborg Berg Skogen, opponent Angeta Yngve (Uppsala) og opponent Solveig Straume (Høgskolen i Molde).

Den 3. februar disputerte høgskulelektor Ingeborg Berg Skogen (AKF) på doktorgradsprogrammet i helse- og sosial. Det var ein stor dag og ein interessant disputas. Vi ønsker oss alle fleire disputasar, og fleire med doktorgrad på høgskulen. Og det kan nok trengast litt ekstra. For tal frå HK Dir syner at frå 2021 til 2022 har både talet på førstekompetente og andelen av førstekompetente av alle tilsette gått ned ved Høgskulen i Volda. Førstelektorar og førsteamanuensar stod for 79 årsverk i 2022, mot 88 året før.

For professorar og dosentar er det stabile tal, både når det gjeld årsverk og gjennomsnittsalder. Professorar og dosentar ved Høgskulen i Volda stod for 27 årsverk i 2022, mot 26 i 2021. Professorar og dosentar har elles ein gjennomsnittsalder på 57 år, som er same talet som i 2021.

Eit vanleg mål i sektoren er andelen første- og toppkompetente som andel av fagleg tilsette, og her gjekk Høgskulen i Volda tilbake frå 2021 til 2022: Frå 53 prosent til 49 prosent. Det var ikkje den vegen eg hadde håpa og trudd utviklinga skulle gå, og vi ligg ikkje akkurat blant dei fremste i sektoren. Det er vanleg å ikkje rekne med stipendiatar og professor II-arar blant dei fagleg tilsette når denne prosentdelen skal reknast ut.

Men det er håp om betring i framtida. Høgskulen i Volda har tilsett svært mange doktorgradsstipendiatar dei siste åra. I 2022 stod stipendiatane for 40 årsverk, året før var talet 28, og i 2020 vart det utført 17 stipendiatårsverk ved Høgskulen. I alt er det nærare 60 tilsette ved høgskulen som arbeider med doktorgradsprosjekt, så etterkvart som dei disputerer vil andelen med førstekompetanse bli høgare.

Til venstre: Doktorand Ingeborg Berg Skogen – og doktorgradsarbeidande Ingeborg Lid Berget. Namnefeil har skjedd – begge vegar – kan dei stadfeste.

Sjølv håpar og trur eg at ei ph.d.-utdanning innanfor utdanning, språk og humaniora skal gjere det lettare for fleire å ta doktorgradsutdanning ved Høgskulen i Volda. Berre høgskulen aleine har ca. 100 høgskulelektorar der mange er i ein alder der det er naturleg å tenke i retning av ein vidare karriere anten i retning av førstelektor/dosent – eller førsteamanuensis/professor. Og så har Høgskulen i Volda ei unik ordning ved at fast tilsette kan gå inn i eit doktorgradsløp innanfor si ordinære stilling. I dag er det ca. 10 tilsette som er inne i eit slikt løp – internt blir det kalla femårig doktorgradsløp. Informasjon om ordninga er å finne under overskrifta «Retningslinjer for fagtilsette som er i doktorgradsløp utan å vere stipendiatar» på nettsidene våre.

Her er oversyn over pågåande og gjennomførte doktorgradsprosjekt ved Høgskulen i Volda.

Tabell: Første- og toppkompetente, andel førstekompetente og årsverk stipendiatar. Høgskulen i Volda 2018-2022

20182019202020212022
Førstelektorar og førsteamanuensar8082838879
Dosentar og professorar2723282627
Fagleg tilsette i alt205212213217215
Prosentdel første- og toppkompetente52 %49 %52 %53 %49 %
Stipendiatar          25         24         17         28         40
Kjelde: HK Dir

Helsing frå det nyvalde rektoratet

Ny rektor frå 1.8.2023: Odd Helge Mjellem Tonheim (t.v.) og ny prorektor Eirik Søvik.
Foto: Karl August Swanstrøm/HVO.

Fredag 16. desember 2022 vart det klart: Odd Helge Tonheim blir ny rektor ved Høgskulen i Volda frå 1.8.2023-31.7.2027, og at prorektor blir Eirik Søvik. Her er deira helsing til tilsette og studentar etter at valstyret har godkjent valet:

Tusen takk og éi oppmoding 

Tusen takk for tilliten vi har fått frå alle som har stemt på oss. Takk også til alle som har heia på oss og støtta oss i gjennom heile valperioden. Vi gledar oss til å byrja arbeidet som rektor og prorektor den 1. august 2023, og ser fram til fire spanande år saman med dykk alle.  

Vi er trygge på eit godt samarbeid med noverande rektor Johann Roppen, direktør Ann Kristin Emblem og alle dekanane fram til vi byrjar som ny rektor og prorektor. Både i overgangen og i framtida ser vi fram til eit godt samarbeid mellom studentar og alle tilsette, både i fag og administrasjon. 

Julekort-bloggen 2022: Frå oss til oss

Høgskuleleiinga 2022: Prorektor Odd Helge Tonheim, direktør Ann Kristin Emblem og rektor Johann Roppen. Foto: Per Straume/Høgskulen i Volda.

Årsskifte er tid for ettertanke. Og i 2022 har det skjedd mykje minneverdig ved Høgskulen i Volda.

Tidlegare år har eg kanskje både til jul og sommar prøvd å nemne og femne om det meste – og det kan bli litt mykje? Sjå til dømes sommarhelsinga i juni 2022.

Så no til jul har eg tenkt meir i retning av julekort (?) og plukka ut eitt bilde som kan passe for kvar månad og fundert litt rundt kvart av bilda og den litt større samanhengen dei går inn. Så få det så vere at ikkje alle månader hadde «fortent» eit bilde – og andre månader hadde nok fortent ein heil film! Og så vart det heller ikkje slik at alle bilda vart tatt akkurat den månaden dei er plassert under, men mykje vi held på med er jo ein prosess.

Men altså – her er ein versjon av 2022. Andre har nok andre.

Kaarstad-huset er 100 – i 100!

Høgskulen markerte 16.11.2022 at det var 100 år sidan Henrik Kaarstad-huset stod ferdig og vart opna med ei høgtidleg markering.

Les omtale av og sjå bilde frå 100-årsfesten på nettsidene våre.

Her er opningstalen eg heldt på jubileumsdagen.

Det er av og til ein kan kjenne at historia susar forbi. I dag er ein slik dag, når vi står her og skal markere at det er på dagen 100 år sidan Kaarstad-huset opna.

Tenk på det. I dette huset for 100 år sidan var det samla kanskje 1.500 studentar, lærarar, andre bygdefolk og tilreisande, alle for å markere at no stod Volda lærarskule ferdig.

Henrik Kaarstad-huset, bygd 1922

Elevane hadde samla inn pengar til flygel!

13 timar varte opningsfesten, og det vart visstnok halde 19 talar. Det var mat i fleire omgangar og med fleire bordsete. Men så var då også kjøkenet på lærarskulen noko av det viktigaste med heile huset – og stod kanskje for nesten 1/5 av den samla kostnaden på huset på kr 700.000.

Dette var på alle måtar rektor Henrik Kaarstad sitt prosjekt. I november 1922 var han 57 år gammal, og hadde drive lærarskulen sidan 1895.

Gjennom godt arbeid og framifrå politiske kontaktar og eit heldig samanfall i konjunkturar klarte Kaarstad å få bygd skulen. Volda lærarskule var populær i landssamanheng, også blant studentane.

Kyrkje- og undervisningskomiteen sa det slik:

«Antallet av elever [ved Volda lærarskule] har været stadig stigende, og Volda er nu den lærerskole i landet som uten sammenligning har størst søkning.»

Indst S. nr. 154 1919 – Stortingstidende side 229.

Det vart stadig fleire elevar – eller læresveinar som studentane også vart kalla. Men krava til innhaldet i lærarutdanninga vart også skjerpa med tanke på spesialrom og innhaldet i undervisninga, så trengdest det ein større skule.

Nokre glimt frå Volda lærarskule og kvardagslivet

Av professor Rune Johan Krumsvik, Universitetet i Bergen/professor II Høgskulen i Volda.

Ørsta og Volda var på mange måtar ein smeltedigel for nasjonsbygging, utdanning, reiseliv og friluftsliv på slutten av 1800-talet. Rune Slagstad skriv i boka si «Da fjellet ble dannet» (2018) at den norske fjellheimens danningshistorie og fjellets danningsagentar ofte omhandla tinderanglande danningsagentar som Emanuel Mohn, Charles W. Patchell og William Cecil Slingsby. Desse føretok fleire førstestigningar av fjelltoppar i Sunnmørsalpane i Ørsta, der dei først og fremst dreiv fjellklatring, men òg tidvis bjørnejakt og laksefiske rundt Norangsfjorden og nærliggjande område. Om lag på same tid kom keisar Wilhelm II av Tyskland til Norangsfjorden i Ørsta kvart år med skipet sitt. Det same gjorde Oscar II av Sverige, Kong Haakon, og ei rekkje andre, og frå 1883-1891 blei det bygt heile fire hotell i Norangsdalen for å kunne huse den stadig aukande mengda tilreisande som kom på denne tida.

Ørstingen Ivar Aasen la på denne tida grunnlaget for det moderne nynorske skriftspråket og ein annan ørsting, Anders Hovden samarbeidde med Aasen og blei kjent som både salmediktar, prest og folketalar. Nokre kilometer unna, i nabokommunen Volda, skjedde det òg mykje på denne tida, og frå 1861 og utover fekk Volda mykje merksemd for å starte den første ungdoms- og lærarskulen for Sunnmøre og Nordfjord. Dette blei kimen til skulestaden Volda og som hadde ein klangbotn attende til Hans Strøm, Sivert Aarflot og lesande bønder på 1700-talet. Frå 1861-1922 blei Volda eit stadig viktigare «kraftsentrum» for lærarutdanning, og i 1922 var Volda Lærarskule den største lærarskulen i Skandinavia med 437 elevar, ein legendarisk lærarstab og med ein framsynt og høgt verdsett rektor Henrik Kaarstad. Kaarstad-huset ved Volda Lærarskule blei opna i 1922 med brask og bram med ein vidgjeten seremoni med over 1500 til stades frå både nærområdet, storting og departement.

50 år: Historisk institutt: Landets einaste!

Historisk institutt ved Høgskulen i Volda har i 2022 markert sitt 50-års jubileum. Og Historisk institutt er faktisk det einaste i landet som berre har historie i namnet sitt – alle andre historiske fagmiljø er ein del av til dels mykje større faglege einingar.

Her er omtale av 50-årsjubileet på nettsidene til Høgskulen i Volda.

Les helsingar til 50-års jubilanten frå Dekan Randi Bergem og rektor Johann Roppen.

Orientering til høgskulestyret, 3.11.2022

Over 800 elevar frå vidargåande skular og folkehøgskular i Møre og Romsdal og Nordfjord vitja Høgskulen i Volda under Utdanningsdagane 1. og 2.11.2022 – for å få informasjon om studietilboda våre.


På kvart styremøte gjev rektor ei kort orientering om ting som har skjedd og skjer og som styret bør kjenne til. Desse orienteringane vert også lagt ut her på rektorbloggen.

I tillegg til denne orienteringa er det mange andre kanalar til informasjon om aktuelle saker ved Høgskulen i Volda. Rektor skriv også eit nyhendebrev som vert send til alle tilsette, til media og andre interesserte. Nyhendebreva er tilgjengelege på nettsidene våre og alle som vil kan få tilsendt nyhendebrevet – ein gong i veka.

Hovudpunkta i orienteringa i dette møtet:

  • Studiestart 2022 – talet på studentar
  • Henrik Kaarstad-huset er 100 år – Ola Borten Moe kjem
  • Lærarutdanningane
  • UH Nett Vest

Kor mange studentar er det ved Høgskulen i Volda? Oppdatert 25.10.2022: Svaret er 4.422!

Det ser ut til at vi hausten 2022 har omlag like mange studentar som vi har hatt dei siste tre-fire åra: Ca. 4.500 studentar. Men kva slags studium går dei på? Kva er dei lange linjene?

Det endelege talet på studentar på Høgskulen i Volda er i ferd med å kome på plass. Oppdatert 25.10.2022: Talet er altså 4.422. Vi har ikkje teke inn fleire nye studentar på mange veker, men alle som står registrerte som studentar må jo sjekkast opp mot lister over kven som har betalt semesteravgift, om dei faktisk har møtt opp – eller om dei kanskje har slutta. Dette puslespelet er no ferdig og talet på studentar hausten 2022 er på knapt 4.500. På den eine sida er dette nokre færre studentar enn i 2021. Men eg meiner det er meir interessant å sjå dei litt lenger linjene i talet på studentar – og på kva slags studium studentane tek: Bachelor, master, årseiningar eller kortare kurs. Eg vart litt overraska over hovudtendensane.

FoU-pris 2022 ved Høgskulen i Volda: Helga Synnevåg Løvoll

FoU-prisen for 2022: Professor Helga Synnevåg Løvoll. Foto: Karl August Swanstrøm.

I 2005 oppretta styret ved Høgskulen i Volda ein FoU-pris. Målet med FoU-prisen er å rette merksemda mot FoU-arbeid gjennom å synleggjere og heidre framifrå innsats. Ved sidan av å gi honnør til prisvinnarane er intensjonen med prisen at vinnarane skal fungere som førebilete og modellar for resten av fagmiljøet, slik at kvaliteten på og omfanget av FoU-arbeidet aukar.

Orientering til høgskulestyret, 15. september 2022

Oppussinga av Hans Strøm-huset har starta.


På kvart styremøte gjev rektor ei kort orientering om ting som har skjedd og skjer og som styret bør kjenne til. Desse orienteringane vert også lagt ut her på rektorbloggen.

I tillegg til denne orienteringa er det mange andre kanalar til informasjon om aktuelle saker ved Høgskulen i Volda. Rektor skriv også eit nyhendebrev som vert send til alle tilsette, til media og andre interesserte. Nyhendebreva er tilgjengelege på nettsidene våre og alle som vil kan få tilsendt nyhendebrevet – ein gong i veka.

Hovudpunkta i orienteringa i dette møtet:

  • Opptak, studiestart og SHOT
  • Lærarutdanning – regionale samarbeid – Aasenkvartalet
  • SFU-søknad
  • Khrono-oppslag
  • Ukraina
  • Strategiplan og handlingsplan
  • Økonomi, avsetningar og Hans Strøm-prosjektet

Opptak, studiestart og SHOT

Studentopptaket for hausten 2022 gir eit blanda inntrykk. Vi får ei eiga orienteringssak om dette.