\u00c5 konservere vil seie \u00e5 beskytte r\u00e5varene mot enzym og mikroorganismar. Riddervold (1996, s.14) skriv at det finnast enzym og mikroorganismar i og p\u00e5 alt som er levande. S\u00e5 for \u00e5 konservere r\u00e5varene m\u00e5 dei behandlast p\u00e5 ein slik m\u00e5te at mikroorganismar og enzym vert sett ut av spel.<\/p>\n
Riddervold (1996, s.14) nemner og at det finnast fire grunnmetoder for konservering, og at desse metodane har vore i bruk fr\u00e5 gammalt av for \u00e5 preparere matr\u00e5stoff. Blant anna ved hjelp av varme og kulde, samt tilsette salt eller syre, – og i seinare tid sukker.<\/p>\n
No var turen komen til at vi skulle f\u00e5 teste ut nokre av teknikkane vi l\u00e6rte p\u00e5 samlinga heime.<\/p>\n
Eg har valt \u00e5 lage Rips- og bringeb\u00e6rsaft, samt dronningsyltet\u00f8y.<\/p>\n
Oppskrift p\u00e5 saft og b\u00e6ra har eg f\u00e5tt fr\u00e5 farmor, og farmor sin hage. Her har eg fleire gongar oppgjennom \u00e5ra vore med p\u00e5 \u00e5 sanke inn det hagen har \u00e5 by p\u00e5, for s\u00e5 \u00e5 lage blant anna saft, syltet\u00f8y og gel\u00e9 av r\u00e5varene.<\/p>\n Generelt for dronningsyltet\u00f8y er at ein brukar like mengder bl\u00e5b\u00e6r og bringeb\u00e6r. 500gr. \u00a0bl\u00e5b\u00e6r Bland alt i ein kjele, la dette st\u00e5 og safte seg nokre timar, f\u00f8r ein gir alt eit oppkok (omlag 10 min) og fyller det p\u00e5 reine, varme glas. Oppskrifta p\u00e5 safta fekk eg med farmor, ho sa no, slik ho alltid seier, at mengdene ikkje alltid er dei same, og at ein m\u00e5 smake og pr\u00f8ve seg fram. S\u00e5 oppskrift fr\u00e5 farmor p\u00e5 saft kokt i gryte, og ikkje i saftkokar er omlag:<\/p>\n 1,5kg rips Skal kokast til det ikkje er meir farge p\u00e5 b\u00e6ra.<\/p>\n S\u00e5 skal safta sile godt av – gjerne to gongar, f\u00f8r ein kokar opp saftlaken saman med sukker. Etter at sukkeret og safta var kokt saman til ei homogen masse, fylte eg den ferdige safta p\u00e5 reine, varme glas, og tetta dei att med topp.<\/p>\n Grunnen til at vi brukar glas som er reine, og som har st\u00e5tt i bakaromnen p\u00e5 100gr i minimum 10 min. er for \u00e5 drepe mikroorganismar.<\/p>\n B\u00e5de n\u00e5r vi lagar saft, og n\u00e5r vi lagar syltet\u00f8y er det viktig at vi fyller glasa og flaskene godt opp, slik det vert s\u00e5 lite luft som mogleg saman med det ferdige produktet, slik at lufta ikkje f\u00f8rer til oksydasjon, fekk vi vite med K. Ryslett (personleg kommunikasjon, 18.august, 2017).<\/p>\n Ogs\u00e5 Erik Fooladi (2009, s.13) seier at vi konserverar p\u00e5 denne m\u00e5ten for \u00e5 drepe mikroorganismar, deaktivere enzym og eliminere sopp-sporer som kan kome inn med luft.<\/p>\n Underbyggjande for det Ryslett og Fooladi seier Ulltveit(1995, s.114) at for \u00e5 kunne ta vare p\u00e5 maten over tid m\u00e5 ein finne m\u00e5tar \u00e5 drepe mikroorganismar. Det m\u00e5 ogs\u00e5 kunne hemme eller \u00f8ydeleggje enzym samt hindre u\u00f8nska kjemiske forandringar som til d\u00f8mes oksydasjon. I tillegg til dette m\u00e5 konserveringsmetoden avgrense tap av n\u00e6ringsstoff.<\/p>\n <\/p>\n Syltet\u00f8yet fekk ein god konsistens, og safta fekk ein m\u00f8rk fin farge.<\/p>\n N\u00e5r eg smakte p\u00e5 syltet\u00f8yet og safta no, smakte det slik eg hadde forventa, ein frisk og god b\u00e6rsmak.<\/p>\n Eg er spent p\u00e5 eine saftflaska som eg ikkje fekk fylt opp, d\u00e5 det er mykje luft inne i flaska. Eg hadde og problemer med det eine syltet\u00f8yglaset, der loket ikkje ville sette seg fast n\u00e5r glaset vart nedkj\u00f8lt. Grunnen til at loket sett seg fast n\u00e5r temperaturen synker fordi atoma tek mindre plass n\u00e5r dei har ein l\u00e5gare temperatur. \u00a0Desse to produkta vert nok dei fyrste som skal p\u00e5 skiva og i glaset.»…er ikke lokket fast, tyder det p\u00e5 at det ikke er tett, og innholdet m\u00e5 regnes som ferskvare<\/em>«(Fooladi, 2009, s.13). \ud83d\ude42<\/p>\n <\/p>\n Kjelder:<\/p>\n Fooladi, E (2009) \u00c5 tolke en gammel oppskrift p\u00e5 hermetikk.\u00a0Naturfag 2009<\/i>(2), 12-13<\/p>\n Innli, K.E. & Helmersen, H. (1995) Produksjons- og konserveringsl\u00e6re<\/em>. Yrkeslitteratur. Konserveringsmetodar.<\/em><\/p>\n Lasen, J., M\u00e5rteig, T., Aas, J., B\u00f8rresen, L., Eliassen , S., Haugli, M. (2007) Andre mirkoorganismar.<\/em> [s.l.] Yrkeslitteratur AS.<\/p>\n Riddervold, A (1996) Fra tradisjon til vitenskap<\/em>. Oslo: Teknologisk forlag<\/p>\n Ulltveit, G (1995) Ville b\u00e6r – alle spiselige ville b\u00e6r i Norge – mer enn 200 matoppskrifter.<\/em> Oslo: Teknologisk forlag.<\/p>\n von Kraemer, M (2002) Mikrobiologi kap. 2, 3, 15 og 17.<\/em> [s.l]: Yrkeslitteratur AS.<\/p>\n <\/p>\n Nettkjelder:<\/p>\n Dronningsyltet\u00f8y \u00a0henta 19.08.17, kl.11.30 fr\u00e5 Sukkerkonservering henta 19.08.17, kl 14.30 fr\u00e5 Konservering av B\u00e6r. D\u00e5 er vi ferdig med f\u00f8rste samling p\u00e5 MKK. Denne samlinga hadde tema sylting, safting og hermetisering. Vi som studentar vart delt inn i grupper der nokre sylta, andre safta, nokre hermetiserte og eg, blant andre, sursylta. P\u00e5 samlinga fekk vi l\u00e6re ein heil del om konservering, «…metodar som f\u00e5r matvarer til … <\/p>\n![\"Plukking](\"https:\/\/blogg.hivolda.no\/mari-ell\/wp-content\/uploads\/sites\/154\/2017\/08\/21015627_10154567961965633_1607919714_n-225x300.jpg\")
Dronningsyltet\u00f8y<\/h3>\n
\nEg valte \u00e5 bruke ei oppskrift eg fann p\u00e5 Frukt.no (Dronningsyltet\u00f8y, 2017):<\/p>\n
\n500gr. \u00a0bringeb\u00e6r
\n3dl. \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 sukker
\n4ts. \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 pektin – dette sto ikkje i oppskrifta, men d\u00e5 bl\u00e5b\u00e6r og bringeb\u00e6r har eit naturleg l\u00e5gare pektininnhald, tilsette eg det. (Sukkerkonservering, 2017)<\/p>\n
\nSom M. Kraemer (2002, s.85) skriv har koking og steiking ei rekke form\u00e5l, blant desse, at mange mikroorganismar d\u00f8r n\u00e5r dei vert utsett for varmebehandling. Eit anna form\u00e5l er \u00e5 \u00f8ydeleggje nedbrytingsenzym som elles hadde degradert n\u00e6ringsmiddelet kjemisk. Larsen et al. (2007 s.109) seier ogs\u00e5 at dei fleste soppsporane og vert drepne ved oppvarming til 85-90gr. \u00c5 drepe gj\u00e6rsoppsporane med temperatur vil vere viktig d\u00e5 dei kan leve sj\u00f8lv med fr\u00e5ver av oksygen.<\/p>\nRips og bringeb\u00e6rsaft.<\/h3>\n
\nTil vanleg brukar farmor saftkokar n\u00e5r ho lagar saft, s\u00e5 denne fekk eg l\u00e5ne med meg heim, men n\u00e5r eg kom heim fann eg ut at hennar saftkokar ikkje fungerar saman med min induksjonsplatetopp, s\u00e5 d\u00e5 fekk eg ei ny oppskrift p\u00e5 saft over telefon.<\/p>\n
\n0,75 kg bringeb\u00e6r
\n4 dl vatn<\/p>\n
\nI oppskrifthefte vi fekk med Kari p\u00e5 samlinga st\u00e5r det at per liter saft kan ein koke inn mellom 200-450gr sukker etter smak. Dette vart utgangspunket mitt n\u00e5r eg skulle koke inn sukkeret. Grunnen til at vi brukar sukker er som \u00a0Riddervold (1996, s.18) serier, at i ein konserveringsprosess har sukker som oppg\u00e5ve \u00e5 senke vassaktiviteten, som vil seie at det har same type konserverandre verknad som t\u00f8rking.<\/p>\n![\"syltet\u00f8y](\"https:\/\/blogg.hivolda.no\/mari-ell\/wp-content\/uploads\/sites\/154\/2017\/08\/20987858_10154567961970633_537074559_n-300x300.jpg\")
![\"Ferdige](\"https:\/\/blogg.hivolda.no\/mari-ell\/wp-content\/uploads\/sites\/154\/2017\/08\/21015538_10154567961955633_4548140_n-e1504012993101-270x300.jpg\")
\n<\/span>https:\/\/www.frukt.no\/oppskrifter\/tilbehor\/dronningsyltetoy\/<\/p>\n
\n<\/span>http:\/\/www.efferus.no\/Sukkerkonservering.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"