{"id":3066,"date":"2021-06-24T12:38:18","date_gmt":"2021-06-24T10:38:18","guid":{"rendered":"http:\/\/blogg.hivolda.no\/jr\/?page_id=3066"},"modified":"2021-06-24T12:38:18","modified_gmt":"2021-06-24T10:38:18","slug":"takketale-fra-tor-johan-ekeland","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/blogg.hivolda.no\/jr\/takketale-fra-tor-johan-ekeland\/","title":{"rendered":"Takketale fr\u00e5 Tor-Johan Ekeland"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a>
Tor-Johan Ekeland: Rundt 1990?<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Avskjed<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Kva skal ein seie ved eit slikt h\u00f8ve: Det var det yrkeslivet, liksom. Det lettaste er \u00e5 seie takk for ein storsl\u00e5tt tale, Jan Inge. Eg takkar for alt, s\u00e5 f\u00e5r det bli opptil andre \u00e5 sortere det fortente fr\u00e5 overdrivingane. <\/p>\n\n\n\n

Til mine yngre kollegaer som skrekk og \u00e5tvaring: Det g\u00e5r fort \u2013 skrekkeleg fort. Det kjennest iallfall slik ut i dag. Eg kom hit fr\u00e5 Universitetet i Bergen hausten 1979 som s\u00e5kalla ung og lovande \u2013 og i dag er eg ingen av delane. Sj\u00f8lv med nokre avbrot er 40 \u00e5r lenge \u2013 truleg atypisk for framtidige yrkesliv. Mens det f\u00f8r var hefta mistanke mot dei som skifta arbeid ofte, har det blitt omvendt i dagens konkurransestat: Det er sinker utan ambisjonar som blir verande p\u00e5 same arbeidsplass.   <\/p>\n\n\n\n

F\u00f8rti \u00e5r er ogs\u00e5 utdanningshistorie. Sidan eg har f\u00e5tt vere med i styre og stell p\u00e5 ulike niv\u00e5 kom eg til \u00e5 nemne for Jan Inge, i samband med historieprosjektet om H\u00f8gskulen, at eg no kanskje var blitt kjelde. Hans kommentar var at eg burde passe meg for ikkje \u00e5 bli levning.  <\/p>\n\n\n\n

Det var alts\u00e5 ikkje HVO, men DH – distriktsh\u00f8gskulen – eg kom til \u2013 og la eg nytte h\u00f8ve til \u00e5 seie litt om dette nedlagde h\u00f8gskuleslaget. Nedlagt, trass i at det i si tid vart str\u00e5lande evaluert og omtalt som framtidsretta i ein OECD-rapport. I etterkant er det ogs\u00e5 interessant at DH-skulane p\u00e5 mange vis vart annleis og meir vellukka enn v\u00e5re politikarar hadde tenkt og planlagt \u2013 m.a. var det ikkje meininga at det skulle drivast forsking ved desse institusjonane. Men det vart det!  <\/p>\n\n\n\n

Det er sikkert mange grunnar til at DH-skulane vart bra, mange av oss som vart tilsett p\u00e5 denne tida var unge og fulle av virkelyst. Den viktigaste grunnen trur eg likevel var at dei tvers igjennom var fagstyrte institusjonar. Vi opplevde eigentleg ikkje \u00e5 ha ein arbeidsgjevar – vi var meir eit fellesskap som hadde eit oppdrag og ansvar i lag. Det skj\u00f8tta vi i ei tid der det var muleg med kort veg (og tid) fr\u00e5 ide til handling \u2013 og ofte etter heftige prosessar med mange sterke og ulike meiningar, tidvis ogs\u00e5 konfliktar \u2013 for \u00e5ndshovdingar var der opptil fleire av i kvar korridor. Men, vi kom oss vidare utan krenkingssaker – ei tid med mykje entrepren\u00f8rskap og innovasjon, f\u00f8r slikt vart moteord.  <\/p>\n\n\n\n

Trur kanskje det var meir moro \u00e5 vere leiar i dei tider. Eg var rektor p\u00e5 DH i perioden f\u00f8r samansl\u00e5inga med L\u00e6rarh\u00f8gskulen. La eg fortelje ei historie fr\u00e5 den tida. Vi hadde etter kvart utvikla mykje samarbeid, men var ogs\u00e5 konkurrentar og fann vel ut etter kvart at VM (Voldameisterskap) i h\u00f8gskuledrift var litt sm\u00e5tt, s\u00e5 vi (Nils M\u00e6hle, d\u00e5 rektor p\u00e5 l\u00e6rarskulen og eg) vart samde om \u00e5 kontakte departementet med tanke p\u00e5 muleg samansl\u00e5ing. Departementet sa tvert nei, her skulle alle g\u00e5 i takt og vente p\u00e5 Herneskomiteen (Med viten og vilje). Vi fekk likevel lov til \u00e5 engasjere Statskonsult til \u00e5 greie ut likskapar og ulikskapar mellom v\u00e5re h\u00f8gskular. Det vart m.a. gjort gjennom eit seminar p\u00e5 Selje der vi skulle utforske kulturskilnadane mellom dei to institusjonane ved \u00e5 nytte dyremetaforar. Det enda med at L\u00e6rarskulen vart ei KU, mens DH vart ein HANE (truleg fordi vi briska oss og ga mykje lyd \u2013 men kanskje ogs\u00e5 stolt som ein hane?). Historia kan kanskje korrigere oppfatninga av at vi alltid har vore mot samansl\u00e5ingar. Men, s\u00e5 er sp\u00f8rsm\u00e5let: Har HVO i dag blitt ei ku eller ein hane?  <\/p>\n\n\n\n

Det har p\u00e5 mange vis vore ei veldig utvikling i v\u00e5r sektor i mi yrkesaktive periode  \u2013 f\u00f8rst og fremst ein sv\u00e6rt stor vekst i andelen som tek h\u00f8gare utdanning –  i dag bortimot 35% mot omtrent  10% d\u00e5 eg starta. Det er klart at ein slik vekst gir mange utfordringar \u2013 ikkje berre av materiell og organisatorisk art, men ogs\u00e5 fagleg – og verdimessig.  <\/p>\n\n\n\n

Det er ikkje slik at alt var betre under krigen som det heiter, men det er gjerne slik at framgang p\u00e5 visse omr\u00e5de, etterlet seg tap p\u00e5 andre. Det er liten tvil om at aktivitetsniv\u00e5et er h\u00f8gt, profesjonaliseringa i verksemdsdrift av eit heilt anna slag og niv\u00e5 enn tidlegare  – men, samstundes er vesentlege verdiar i v\u00e5r (vestlege) akademiske tradisjon under forvitring. Og eg seier vestleg fordi det er eit internasjonalt fenomen. Grunnen er at nemnde vekst skjer i ein periode der m\u00e5ten \u00e5 tenke styring p\u00e5 har endra seg fundamentalt. For \u00e5 seie det enkelt: alt skal vurderast som bedrift. Professor i fransk litteratur Asbj\u00f8rn \u00c5rnes kommenterte p\u00e5 nittitalet denne utviklinga med f\u00f8lgjande: Du skal itte tr\u00f8 i graset \u2013 det kan ligge en bedrift der! (\u00c5rnes gjekk forresten p\u00e5 landsgymnaset i Volda under krigen, og i Wikipedia st\u00e5r det at der \u201cble han tilhenger av riksm\u00e5l og utviklet interesse for fransk litteratur\u201d !!).  <\/p>\n\n\n\n

Han sa ogs\u00e5 at det ikkje er noko problem \u00e5 gjere Universitetet til ei bedrift, men d\u00e5 er det ikkje lenger eit universitet. Poenget er at ei bedrift eksisterer i kraft av at den produserer varer som markedet vil ha, mens eit universitet, i  klassisk  tyding, ikkje kan ha noko f\u00f8rem\u00e5l utanom \u00e5 verne om kunnskapen sin eigenverdi: Sanninga f\u00f8r nytten. Difor kunne slike institusjonar berre styrast av dei som hadde dette som oppg\u00e5ve – dei fremste blant likemenn og kvinner. Difor heitte t.d. styret ved UiB \u201ckollegiet\u201d \u2013 inntil det vart styre. Liberale statar har utvikla og verna om slike frie institusjonar p\u00e5 utsida av maktapparatet. Det har vore heilt avgjerande for v\u00e5r demokratiutvikling. Den akademiske fridomen er alts\u00e5 ikkje skapt for \u00e5 vere frynsegoder for gamle professorar, slik ein f\u00e5r inntrykk av at somme trur. \u00c5 snakke om dette i dag, har eg erfart, syns mange er pomp\u00f8st. Dessutan: lova gir godt vern om denne fridomen. Ja, det er ikkje slik at den blir utfordra direkte, sj\u00f8lv om vi ser till\u00f8p ogs\u00e5 til det – seinast no i Danmark.   <\/p>\n\n\n\n

Kanskje meir til bekymring er forvitringa, den som skjer langsamt utan at vi merkar den. \u201cDu skal ikkje ha andre gudar enn marknadskreftene\u201d har ogs\u00e5 sl\u00e5tt inn i v\u00e5r sektor: utdanning har blitt vare, studentane kundar og l\u00e6rarane tenesteleverand\u00f8rar \u2013 og makta gradvis overf\u00f8rt til produksjonsbyr\u00e5kratiet. Summen av dette er ei heilt ny form for disiplinering: den vi p\u00e5legg oss sj\u00f8lve for \u00e5 f\u00f8le oss trygge og overleve i eit  konkurransesystem vi intuitivt skj\u00f8nar berre set pris p\u00e5 lojale prestasjonar. Poenget er poeng: studiepoeng og publiseringspoeng.  <\/p>\n\n\n\n

I attersyn m\u00e5 eg innr\u00f8mme at eg (og min kohort) har vore heldige. Perioden for mitt yrkesliv i akademia var kanskje ein gullalder som ikkje kjem igjen \u2013 og eg er glad for \u00e5 ha vore tilsett i ein institusjon der det eingong sto i tilsettingspapiret mitt: Ein forventar at den tilsette nyttar faget sitt til \u00e5 ta del i samfunnsdebatten. <\/em> <\/p>\n\n\n\n

Mi avskjedshelsing handlar ganske enkelt om ei oppmoding om \u00e5 styrke den faglege offentlegheita, d\u00e5 meint i Habermas tyding – og takk Jan Inge, for \u00e5 ha l\u00e6rt meg litt om han. Slik b\u00f8r vi jamt diskutere samfunnsmandatet og danningsmandatet v\u00e5rt, heilt uavhengig av departementet sine kvantitative m\u00e5leparametre p\u00e5 kvalitet. Det er alltid ein fare for at n\u00e5r det viktigaste ikkje kan m\u00e5last, vert det som kan m\u00e5last viktig. Til slutt har vi gl\u00f8ymt skilnaden. <\/p>\n\n\n\n

N\u00e5r eg no takkar for meg, m\u00e5 det vel nemnast at eg vert \u00e5 sj\u00e5 litt i korridorane, og som emeritus blir eg sittande ei stund til p\u00e5 mitt vante kontor. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Avskjed  Kva skal ein seie ved eit slikt h\u00f8ve: Det var det yrkeslivet, liksom. Det lettaste er \u00e5 seie takk for ein storsl\u00e5tt tale, Jan Inge. Eg takkar for alt, s\u00e5 f\u00e5r det bli opptil andre \u00e5 sortere det fortente fr\u00e5 overdrivingane.  Til mine yngre kollegaer som skrekk og \u00e5tvaring: Det g\u00e5r fort \u2013 skrekkeleg fort. Det kjennest … Fortsett \u00e5 lese Takketale fr\u00e5 Tor-Johan Ekeland<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogg.hivolda.no\/jr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3066"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogg.hivolda.no\/jr\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogg.hivolda.no\/jr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogg.hivolda.no\/jr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogg.hivolda.no\/jr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3066"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blogg.hivolda.no\/jr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3066\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3075,"href":"https:\/\/blogg.hivolda.no\/jr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3066\/revisions\/3075"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogg.hivolda.no\/jr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}