Strukturkonferanse: Større, sterkare, betre?

Ei lita gåte: Det blir færre institusjonar – men kvifor blir det då stadig fleire deltakar på seminar i sektoren?

NTNU har invitert til seminar om fusjonar, 11.2.2019. Her er den første omfattande løypemeldinga frå strukturprosessen. Kva fekk vi vite? Korleis tenkjer dei store aktørane?

(Dette blogginnlegget er skrive frå ein strategisk diskret posisjon på bakerste benk – fusjonsprosessane sett utanfor. Og så er dette nok meir av eit kommentert referat enn eit tradisjonelt siterende referat. Så er det sagt. )

Nettavisa Khrono følgjer naturlegvis debatten.

På veg inn til møtet fekk eg spørsmål på om Kåre Heggen var med på møtet? Bakgrunnen for spørsmålet er at Kåre Heggen har skrive ein kronikk i Klassekampen, som også har blitt publisert i Forskerforum. Kåre Heggen er no – som i 2015 kritisk til tankegangen bak fusjonsiveren og ikkje minst kunnskapsgrunnlaget bak.

Fusjonskronikk av Kåre Heggen.

(Ordstyraren på seminaret sa det ville bli råd å stille spørsmål frå salen, og kanskje var det til og med rom for kommentarar.

Undervegs tok han ein kjapp kommentar: «Vi har ein samstemt sektor»)

Gunnar Bovim opna møtet: Det er for tidleg å kome med ei endeleg vurdering av strukturreformen no. Det ville vere som å gi stilkarakterer når hopperen forlot hoppkanten, sa Bovim. Så dette er eit seminar for å gjere institusjonane betre, var beskjed frå Bovim.

Steinar Stjernø presenterte dei lange linjene i strukturprosessen. Sett på spissen sa han at Gudmund Hernes hadde suksess med å redusere talet på institusjonar. Men bomma ved at det blei fleire universitet og at det ikkje blei ei tydeleg arbeidsdeling mellom universitet og meir praktisk retta høgskular.

Studentrevyen 2019 – X3MT moro!

Helsing til Studentrevyen 2019

Kjære revysjef, skodespelarar, musikarar, scenearbeidarar og alle andre som det siste året, siste månaden, siste vekene – og ikkje minst det siste døgnet – har hatt revyen som hobby, sideaktivitet, deltidsjobb – og etterkvart heiltidsjobb: 

Eit stort GRATULERER! Til dykk alle!  De har laga ein revy som verkeleg fortener fulle hus på alle framsyningane!

Overselling av studentheimane på Heltne – eit innslag som godt kan framførast på nytt når dei nye studentheimane står ferdige i 2020!

Somme på Høgskulen i Volda kallar studentanes revyarbeid for utanomfagleg aktivitet. Det er veldig feil ordval. 

Tvert i mot bør vi omtale revyen som tverrfagleg arbeid av beste sort: På tvers av fag, program og avdelingar. 

Med revyen viser studentane veg – at det går an å få det til med framifrå resultat av tverrfagleg arbeid. Her har vi lærarene og veldig mange andre mykje å lære av studentane!

Ein god revy skal treffe på så mange plan, og årets revy skuffar ikkje i så måte. Dei som var på revyen veit kva eg meiner med å seie at Dovregubbens hall er endra for alltid. Skodespelarane er ein uredd gjeng som byr på seg sjølv, og meir til. Dei må ha hatt det veldig kjekt på øvingane – og det fekk vi som var blant publikum merke til fulle på premieren!

Min favoritt var nok innslaget med Senkveld – ein feministisk inspirert mediekommentar som passa fantastisk bra i ein revy!

Musikarane og musikken må særskilt nemnast. Profesjonell framføring, også med uventa instrument som trekkspel og blekkfløyte. Eg veit musikarane har øva så det har dryppa av veggane i dei nye øvingsromma på Kaarstad! Det er bra dei vert brukt – og så får vi skru på meir ventilasjon neste år.

Dette er altså fullstendig studentanes revy, og revygjengens revy. Vi som sat i salen er takksame for at vi fekk ta del i energien, engasjementet og dykkar revyblikk på … verda.

Og eg håper at det blir tre utselde framsyningar dei komande dagane. Det fortener revyen verkeleg! 

Revyen er eit høgdepunkt for studentmiljøet i Volda, og det seier ikkje lite. Vi er alle utruleg stolte over det de har fått til – de kan verkeleg vere nøgde med årets revy. 

Lukke til også med dei neste framsyningane!
Eg har alt begynt å gle meg til revyen 2020!

Revysjef Ingrid Alice Mortensen og regissør Beate Haugsdal i fri dressur etter vel gjennomført premiere!

Helseføretaket bør lære av Nordøyvegen

Helse-Midt Noreg, Stjørdal

Budsjettmodellen til Helse Midt-Noreg bør vurderast av eksterne fagmiljø. Drakampen om Nordøyvegen viste verdien av å la ulike fagmiljø kome med alternative vurderingar.

Helse Møre og Romsdal hadde dialogmøte i Ålesund fredag 1. februar. Den ikkje så fengande tittelen på møtet var: «Orientering og dialog kring HMR sin omstillingsprosess knytt til oppfølging styresak for budsjett og operasjonalisering av utviklingsplan.».

Diskuterte helseproblema (Sunnmørsposten 1. februar 2019)
Sterk auke i overtid og vikarløn i Helse Møre og Romsdal (Sunnmørsposten 1. februar 2019)

Alle som deltok på møtet visste godt at dette handla om å spare. Og spare. Og spare. Og no forventar Helse Møre og Romsdal at kommunane skal hjelpe Helse Møre og Romsdal med å spare. Ingen bør vere overraska over at kommunane er skeptiske til det. Ballen kom raskt tilbake til helseføretakets banehalvdel frå godt over hundre ordførarar, rådmenn, kommunalsjefar, legar, tillitsvalde og andre helseleiarar som deltok på møtet. Kva kan helseføretaket gjere sjølv?

Administrerande direktør Stig Slørdahl i Helse Midt-Noreg tok den pedagogisk oppgåve med å forklare korleis finansierings- og fordelingsmodellen i Helse Midt-Noreg fungerer. Det er naturlegvis ikkje lett å gjere på dei få minutta han hadde til rådvelde, og det var heilt sikkert rett alt han formidla. Kort sagt handlar desse modellane om korleis pengane frå staten vert fordelt internt i Helse Midt-Noreg og Helse Møre og Romsdal ut frå eit komplisert reknestykke som handlar om folketal, aldring, avstandar – og mange andre ting. Dei store tala i budsjetta til Helse Møre og Romsdal er altså vedtatt av Helse Midt-Noreg ut frå ein overordna modell. Det er rammevilkår som styre og leiing i Helse Møre og Romsdal i liten grad kan gjere noko med – og difor eit sparemøte.

Er det pasientane eller modellane som er problemet?

Slørdahl forsikra forsamlinga om at helseføretaket alltid var viljug til å diskutere fordelingsmodellen og at målet er å unngå skeivfordeling internt i regionen. Det er eit godt utgangspunkt for ein grunnleggande og fordomsfri debatt. Den er alt for viktig og komplisert til å bli teken av legar, økonomar og modellar aleine. Eller som Astrid Eidsvik sa på møtet: Modellane har så mange fasettar at det er vanskeleg å sjå heilskapen i dei. Eller kanskje også konsekvensane?
Det er få personar som har god innsikt i modellane – og dermed er det også ein skeiv maktbalanse.

Ein bør stille spørsmål ved om finansieringsmodellen gjennom dei siste 8-10 åra faktisk kan vere ei forklaring på problema ein opplever. Har modellane innebygd eigenskapar eller utilsikta konsekvensar som premierer stor pasienttransport ut av fylket? Er det sider ved modellen og praktiseringa som gjer at 16 prosent av pasientane får behandling i Trondheim? Og at sjukefråveret i hundrevis av einingar i Helse Midt-Noreg ligg over 10 prosent?

Eller sagt på ein annan måte: Gjev modellen eit berekraftig resultat for pasientar, for tilsette i Helse Møre og Romsdal og dermed for regionen?

Einskilde sider ved modellen har vore framme i debatten. Blant anna har professor Jan Inge Sørbø ved Høgskulen i Volda i ein kommentar i Dag og Tid teke opp ideen om å skilje mellom drift og investeringar i sjukehusbygg. Ordførar Jørgen Amdam har lang erfaring frå høgskulesektoren og han har peika på at pengar til forsking vert teke av det som blir kalla basisløyvinga i modellen.

Anders Riise og Kommunanes sentralforbund meiner at dei økonomiske modellane til helseføretaket bør vurderast kritisk av fagmiljøa i regionen.

Men kven bør vurdere modellane? Her har vi både eit bukken og havresekken og eit svingdør-problem: Det aller meste av forsking i Helse Midt-Noreg vert utført i Trondheim – i nært partnarskap med NTNU og då særleg ved fakultet for medisin og helsefag. Der arbeider også professor Jon Magnussen som har gjeve namn til fordelingsmodellen som helseføretaket brukar. Det er svært tette samarbeid og personutveksling på toppnivå mellom Helse Midt-Noreg og NTNU. Gunnar Bovim var direktør i Helse Midt-Noreg då dagens modell vart tatt i bruk. Han kom frå NTNU og gjekk tilbake til NTNU som rektor etter nokre år i helseføretaket. Stig Slørdahl er midt i same løype og har permisjon frå stillinga som professor på NTNU medan han er direktør i Helse-Midt Noreg.

Eg er heilt sikker på at fagfolk og leiarar på NTNU og Helse Midt-Noreg har etikk og integritet på stell. Men kvar ein står og går bestemmer også kva ein ser.

Det kan hentast fersk erfaring frå drakampen om Nordøyvegen. Det er vel kjent at i arbeidet med Nordøyvegen kom ulike økonomiske fagmiljø kom med alternative reknemåtar som gav vidt forskjellige resultat. Det kom av at ulike økonomiske modellar legg vekt på ulike ting. Det finst ikkje rette eller feil modellar i seg sjølv. Det kjem an på kva spørsmål som blir stilt og kva ein legg vekt på – altså kva som er mål og føresetnader for modellane. Og dermed blir det ei politisk eller skjønsmessig vurdering som til slutt må gjerast. Det veit alle som arbeider med modellar.

Det er valår i 2019 og mange politikarar kjem til å meine mykje om helseføretaka, men styra bestemmer. Det vil vere fornuftig av styret i Helse Midt-Noreg å hente inn uavhengige vurderingar av dei økonomiske modellane som legg til grunn for fordeling av 20 milliardar skattekroner. Det er tre-fire Nordøyvegar – kvart år.

Orientering til styret, styremøte 7/2018, 6. desember 2018 *)

På kvart styremøte gjev rektor ei kort orientering om ting som har skjedd og skjer og som styret bør kjenne til. Desse orienteringane vert også lagt ut på rektorbloggen.

Fleire tilsette – færre i fellesadministrasjonen
Statistikkken frå DBH (Database for høgare utdanning) viser at vi pr 1.10.2018 har 339 årsverk på HVO. Det er fleire enn nokon gong tidlegare og 12 fleire årsverk enn i fjor. Tala viser også at fellesadministrasjonen igjen har minka i tal årsverk – frå 78 til 74. Avdelingane har altså auka med 16 årsverk – av desse ca 8 årsverk ved at Nynorsksenteret vart overført til Avdeling for humanistiske fag og lærarutdanning.

Campusutvikling 2.0
Nybygget for medieutdanningane sprang ut av det første samla Campusutviklingsprosjektet ved Høgskulen i Volda. Vi skal no i gang med eit nytt campusutviklingsprosjekt og har nett tilsett prosjektleiar. Vi kallar det nye prosjektet 2.0 for å skilje det frå det førre prosjektet frå 2015.

Det nye campusprosjektet vil ha to innretningar: For det første ein innomhusdel der særleg nye undervisnings- og arbeidsformer vil stå i fokus. Men for det andre vil vi også ha ein utomhusdel der eg sjølv meiner det er heilt nødvendig å sjå høgskuleområdet i samanheng med våre naboar og naboinstitusjonar. Både fordi det begynner å bli knapt med plass, det skal byggjast store vegprosjekt i området vårt og vi må dele på fellesressursar og utvikle oss i lag. Til dømes våre utfordringar når det gjeld parkering vil våre naboar merke – same kva vi gjer eller ikkje gjer.

Og då tenkjer eg i tillegg til høgskulen på Studentsamskipnaden, Statsbygg, Volda kommune, Sunnmøre kulturnæringshage og kunnskapsparken, fylkeskommunen med Volda vidaregåande skule og Helse Møre og Romsdal med Volda sjukehus. Private aktørar har også vorte sterkt interesserte i høgskuleområdet. Eg tenkjer då på idrettshall-planane til Volda Campus Sparebank1-arena, men også andre store næringsprosjekt. Så her må mange aktørar samordnast.

Dei samla utbyggingane på og ved høgskuleområdet frå 2015 og fram til ca 2025 blir på ca 1 milliard – og i tillegg kjem tunnel mot Ørsta som vil koste 1 milliard. Tunnelløp nummer to vil måtte byggjast få år etter, og då blir det nok ein milliard. Så i år 2030 har vi antakelig fire-felts veg mellom Høgskulen og flyplassen. Nesten.

Utvikling av høgskuleområdet 2015-2025. Status ved årsskiftet 2018/2019

Fortsett å lese Orientering til styret, styremøte 7/2018, 6. desember 2018 *)

NIFUs studieporteføljerapport: Presentasjon og kommentarar til rapporten

På styreseminaret 22. oktober 2018 diskuterte høgskulestyret, leiinga og representantar frå tilsettes organisasjonar og studentane NIFUs rapport om høgskulens studieportefølje.

Nedanfor står mi innleiing til diskusjonen om rapporten generelt og om struktursaka spesielt. Teksten har vorte litt omarbeidd for å passe til nettformatet, den har vorte utvida med lenkjer og illustrasjonar elles litt oppdatert ut frå ting som har skjedd og elles mindre justeringar i den endelege versjonen av NIFU-rapporten som vart lagt fram etter seminaret.

NIFU-rapporten er tilgjengeleg både frå Høgskulen i Voldas nettsider, og på NIFUs nettsider. Rapporten har også vorte omtala av Møre-Nytt (krev innlogging) og artikkelen i Møre-Nytt har vorte vidareformidla av Sunnmørsposten (krev innlogging) og NRK Møre og Romsdal 8.11.2018.

I samband med styreseminaret i fjor la direktør Karen Lomeland Jacobsen fram ein plan for vidare strategisk arbeid med struktursaka. Vi har no kome til eit spennande punkt i dette arbeidet der vi skal drøfte den eksterne utgreiinga, altså NIFU-rapporten. NIFU-rapporten er også innom spørsmål som strategisk utvikling av studieportefølja og naturlegvis også det såkalla «nye institusjonslandskapet» – og det skal vi drøfte i dag. Så det er dei store tinga vi skal snakke i lag om.

Høgskulestyrets plan for behandling av struktursaka 2018-2019.

Høgskulen har frå tid til annan drege inn eksterne forskingsmiljø for å få hjelp til å styre verksemda. Som student ved Distriktshøgskulen tilbake i 1989 var det Statskonsult som vart henta inn for å vurdere og foreslå samanslåing av DH-skulen og Volda lærarhøgskule. Rapporten fekk ublid omtale internt: «Den var for dårleg». Men samanslåing vart det.

Rokkan-rapporten 2012

Rokkan-senteret har tidlegare vurdert høgskulens interne avdelings- og styringssstruktur.

Rokkan-rapporten 2012: Evaluering av ny organisasjonsmodell ved Høgskolen i Volda. (Rokkaninstituttet har seinare vorte ein del av forskingsselskapet Norce).

No har altså NIFU på oppdrag frå oss kome med ei brei undersøking av oss ut frå tilgjengeleg data – både NIFUs eigne data – som vi sjølve har bidratt til – og frå andre data som var levert frå oss for ymse andre føremål.

Fortsett å lese NIFUs studieporteføljerapport: Presentasjon og kommentarar til rapporten

Orientering til høgskulestyret 23. oktober 2018

Skriftleg versjon av den munnlege orienteringa som rektor gav til høgskulestyret, på styremøtet 23. oktober 2018. Sakslister og sakspapir til møtet.

Opptaket 2018: Fleire enn 4.000 studentar også i 2018
Vi har no levert oversyn over tal studentar på Høgskulen i Volda hausten 2018. I fjor hadde vi for første gong over 4.000 studentar med 4.184. I 2018 har vi for andre gong og andre gong på rad over 4.000 studentar, så det offisielle talet studentar ved Høgskulen i Volda er no 4.095 studentar. Vi har faktisk også fått oppjustert talet på studentar for 2015 i den nasjonale databasen DBH. Den viser at vi hadde nøyaktig 4.000 studentar i 2015 – tidlegare har vi trudd at det skulle vere to færre. Så vi har hatt 4.000 studentar eller fleire tre av dei fire siste åra.

Studiestart 2018 ved Høgskulen i Volda.

Struktur og samarbeid

Strukturprosessane landet rundt nærmar seg ein normalfase der dei nyfusjonerte skal over i vanleg drift. Høgskulen på Vestlandet gjennomfører fusjonen på instituttnivå i 2018. NTNU har gått ned 100 plassar på ein av verdsrankingane av universitetet, og det er vel rimeleg å tru at ei forklaring på det er både innfusjonerte institusjonar og elles mykje ekstraordinært arbeid på grunn av fusjonane. Men det er viktig å hugse på at dette var berre ein av mange konkurrerande rangeringar.

I framlegget til statsbudsjett for 2019 har regjeringa kutta fusjonsstøtta frå 125 millionar kroner i 2018 til 15 millionar i 2019. Naturleg nok er dei nyfusjonerte institusjonane skuffa over dette beløpet.

Fortsett å lese Orientering til høgskulestyret 23. oktober 2018

Tidleg innsats i skule og barnehage – på norsk

Kunnskapsdepartementets utdanningspolitiske toppmøte 2018.

Kunnskapsdepartementet held år om anna såkalla «utdanningspolitiske toppmøte» – og i 2018 skjedde det 16. oktober.

I 2018 var temaet: «Tidlig innsats og samspillet mellom forskning, høyere utdanning, barnehager og skoler». Eller sagt på ein annan måte: Alle er samde om at det trengst meir og betre tidleg innsats i skule og barnehage – det er antakelig eit viktig tiltak for å få ein kvalitativt betre skule – og barnehage.

For meg var det ein stor skilnad på årets toppmøte og tidlegare toppmøte: Alle innleiarane – og dermed møtedeltakerane – snakka på norsk. Vi får tru at statsråd Nybø med dette også har gjort ei aldri så lita språkpolitisk markering.

Fortsett å lese Tidleg innsats i skule og barnehage – på norsk

Trippelmarkering på sommaravslutninga 20. juni 2019

Mykje HVO-historie samla på seminar om HVO-historie. Frå venstre Harald Tafjord, Anne Øie, Arne Myklebust, Ketil Jarl Halse, Jan Driveklepp, Odd Ragnar Hunnes, Kåre Heggen og Jon Tvinnereim.

Historisk institutt arrangerte torsdag 6. september ope seminar om historieskriving for UH-institusjonar generelt, og HVO spesielt.

Program for seminaret.

På seminaret argumenterte Oddbjørn Melle for at ein viktig dato for Høgskulen i Volda er 20. juni 1969. Då vedtok Stortinget å opprette dei første DH-institusjonane som ei prøveordning, så det er antakelig det næraste vi kjem ein fødselsdato for DH-skulen i Volda.

Vedtaket aleine kan vere litt forvirrande – det står slik:

Stortingsvedtaket om oppretting av prøveordning med distriktshøgskular, 20. juni 1969

… men her står jo ingenting om nokon DH-skule i Volda. Berre Molde er omtala. Men av debatten i Stortinget går det klart fram at det var føresett at det skulle starte prøvedrift med DH-skule også i Volda.

Fortsett å lese Trippelmarkering på sommaravslutninga 20. juni 2019

Statsbudsjettet 2019 – Langtidsplanen 2019-2028

Iselin Nybø og Venstres første stortingsmelding: Langtidsplanen for forsking og høgare utdanning

Kunnskapsminister Iselin Nybø slo to fluger i ein smekk då ho 8.oktober både var med på å leggje fram regjeringas framlegg til statsbudsjett for 2019 og regjeringas langtidsplan for forsking og høgare utdanning for åra 2019-2028.

For statsbudsjettet har det kome mest høfleg klapping frå sektoren, medan langtidsplanen vekte meir åtgaum. Ein viktig skilnad på dei to dokumenta var at statsbudsjettet i grunnen ikkje gjev særleg økonomisk auke til UH-sektoren, men langtidsplanen ser ut til å gje meir pengar i åra som kjem. Ja, ein del av av dei kjem faktisk i 2019-budsjettet.
For Høgskulen i Volda har leiinga ikkje klart å finne så mange positive signal i budsjettframlegget, om ein då ikkje skal rekne stabile kutt som eit teikn på ein føreåtseieleg politikk.

Statsbudsjettet for 2019 for Høgskulen i Volda (www.hivolda.no).

Eit tiltak som ikkje vart innført, men som mange i sektoren pustar letta ut over er at det ikkje har kome økonomiske insentiv til utviklingsavtalane som alle UH-institusjonar i desse dagar innfører.
Fortsett å lese Statsbudsjettet 2019 – Langtidsplanen 2019-2028

Nynorsk kultursentrum 25 år: Helsing til ein ung 25-åring frå ein gammal 24-åring *)

Ottar Grepstad heldt kanskje sin siste store tale som direktør ved Nynorsk kultursentrum, 28. september 2018.

Applaus til Grepstad frå festlyden, fredag 28. september 2019 (video).

Høgskulen i Volda var i 1993 med blant stiftarane av Nynorsk kultursentrum. Vi var då to institusjonar. Volda lærarhøgskule og Distriktshøgskulen i Volda. I 1994 vart dei to slått saman til Høgskulen i Volda. Det skal vi markere neste år. Vi har litt å lære av Nynorsk kultursentrum når det gjeld feiring!

I 2019 skal vi også feire at det er 50 år sidan fødselsdagen til DH-skulen i Volda. Datoen er 20.6.2019. Då er det 50 år sidan Stortinget vedtok å etablere dei første DH-skulane – blant dei Volda.

Men vi er likevel eldre enn som så – lærarskulen vart skipa i 1861 og sidan då har det vore drive høgare utdanning i Volda.

Så denne helsinga går frå ein nokså gammal 24-åring til ein ung og vital 25-åring!

Blogginnlegg: Jubileumsåra 2019-2022: Her trengst det ei bok! Og ein fest

Fagfolk ved Høgskulen i Volda stod sentralt i grunnarbeidet som førte fram til etableringa av Nynorsk kultursentrum og det som på folkemunne vert kalla Aasentunet i Hovdebygda. Særleg avdøde historieprofessor Jostein Nerbøvik har fortent nok vorte minna litt ekstra på denne jubileumsfeiringa. Mange andre kunne vore nemnde.

Fortsett å lese Nynorsk kultursentrum 25 år: Helsing til ein ung 25-åring frå ein gammal 24-åring *)